Thursday, June 18, 2009

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΙΙΙ

Ή Σελήνη αποτελεί ένα ουράνιο σώμα, τό πλησιέστερο πρός τή γή. Είναι δορυφόρος τής γής καί ακολουθόντας τόν πλανήτη μας, περιφέρεται επίσης γύρω από τόν Ήλιο. Ή Σελήνη είναι σκοτεινό σώμα καί φωτίζεται από τό φώς τού Ηλίου, ενώ μέρος τών Ηλιακών ακτίνων πού δέχεται από τόν Ήλιο (7%) ανακλώνται από τήν επιφάνειά της. Στήν ανάκλαση αυτή οφείλεται ή φωτεινότητα τού δορυφόρου.
Ό μικρός αυτός δορυφόρος τής γής κατά τήν περιφορά του γύρω από τόν πλανήτη μας, περνά από διαδοχικές φάσεις πού ή περιοδική τους επανάληψη χρησιμοποιήθηκε από πολλούς αρχαίους λαούς γιά τήν κατάρτιση διαφόρων ημερολογίων. Σήμερα ή Πανσέληνος τής εαρινής περιόδου χρησιμοποιείται από τήν Χριστιανική Εκκλησία γιά τόν καθορισμό ημερομηνίας τής εορτής τής Αναστάσεως.
Ή Σελήνη αποτελούσε Θεότητα τού Ελληνικού Πανθέου, καθώς ήταν κόρη τού Τιτάνα Υπερίονα καί τής Τιτανίδος Θείας, αδελφής τού Ηλίου. Γιά τόν απλό λαό τής αρχαιότητος, ή Θεά τού Φεγγαριού ταξίδευε στόν ουρανό μέ ένα άρμα πού τό έσερναν άλογα. Ή Σελήνη κατά τήν μυθολογία αγαπούσε τόν νεαρό καί όμορφο Ενδυμίωνα, πού τόν επισκεπτόταν τήν νύχτα στό όρος Λάτμος τής Καρίας, τήν ώρα πού κοιμόταν. Ή Σελήνη είναι προσωποποίηση τού Φεγγαριού. Τό όνομά της ετυμολογείται από τό Σέλας, πού σημαίνει φωτεινή. Ή λατρεία τού Φεγγαριού όπως καί τού Ηλίου γιά τούς Έλληνες τών αρχαίων χρόνων, μέ τήν μορφή Θεών (Εκάτη, Άρτεμις, Απόλλων ), ήταν γνωστή. Τίς μεταλλαγές τής μορφής τής Θεάς, δηλαδή τίς φάσεις της, έφερνε σέ συσχετισμό μέ τήν γένεση καί τήν φθορά πάνω στόν άνθρωπο, μέ τήν υγεία καί μέ τήν αρρώστια. Γιά τούς Ανατολικούς λαούς ή Σελήνη θεωρούνταν προστάτρια τών μάγων, πού πίστευαν ότι τό φώς της ήταν κατάλληλο γιά τήν συλλογή τών μαγικών βοτάνων. Ή πρωτόγονη πίστη απέδιδε ακόμα στούς μάγους τήν ικανότητα νά κατεβάζουν τό Φεγγάρι από τόν Ουρανό.
Ή ευρωπαϊκή τέχνη έχει απεικονίσει μέ τόν καλύτερο τρόπο τή Σελήνη, στούς δύο πίνακες τών Perugino καί Tintoretto. Ό Πρώτος περί τόν 15ον αιώνα στόν πίνακα «Ή Σελήνη» καί ό δεύτερος στά 1580 στόν πίνακα «Ή Σελήνη καί οί ώρες».
Σημαντική είναι ή επίδραση τής έλξης τής Σελήνης στήν υδρόσφαιρα καί σέ μικρότερο βαθμό στήν ατμόσφαιρα τής γής. Πράγμα πού εκδηλώνεται μέ τά φαινόμενα τής παλίρροιας, τής μεταπτώσεως καί τής επίκλισης. Άλλες επιδράσεις τής Σελήνης στήν Γή είναι μερικές διακυμάνσεις τού Γήϊνου μαγνητικού πεδίου. Όσο γιά τίς επιδράσεις στά φυτά, στά ζώα, στόν καιρό καί στόν άνθρωπο, τίποτα τό συγκεκριμένο δέν έχει εξακριβωθεί από τήν επιστήμη καί όλες αυτές οί αντιλήψεις παραμένουν στόν χώρο τών προλήψεως.
Δομή καί Χαρακτηριστηκά τής Σελήνης
 Τό σχήμα τής Σελήνης είναι σχεδόν σφαιρικό
 Ή Σελήνη έχει διάμετρο 3,476 χλμ
 Ή Μάζα της είναι 0,012 τής Γήϊνης
 Ή Πυκνότητά της ισούται μέ 3,33 gr ανά 1εκ\στομ³
 Ή Σελήνη έχει ελλειπτική τροχιά γύρω από τήν Γή μέ μεγάλο ημιάξονα μήκους 384000 χλμ
 Ή Εκκεντρότης είναι 0,055
 Έχει κλιση πρός τό επίπεδο τής εκλειπτικής 5,8°
 Χρόνος περιφοράς γύρω από τήν Γή 27, 3217 πού είναι καί ό αστρικός μήνας.
 Ελάχιστη απόσταση από τήν Γή (στό Περίγειο) 353680 χλμ
 Μέγιστη απόσταση από τήν Γή (στό Απόγειο) 421690χλμ
 Μέση αντανακλαστικότητα επιφάνειας 0,07
 Χρόνος συνοδικής περιφοράς 29 ημ. 12 ωρες 44,3 δευτερα
 Θερμοκρασία επιφανείας - 120 ° C
 Θερμοκρασία τήν νύχτα - 160° C
Τό Ουράνιο σώμα τής Σελήνης περιλαμβάνει :
I. Τόν Φλοιό πάχους 60 χλμ , στήν πλευρά πού φαίνεται από τήν Γή καί πάχους 100 χλμ, στήν σκοτεινή πλευρά.
II. Τόν Μανδύας πυκνών πετρωμάτων μέχρι βάθους 150 χλμ
III. Τήν Αθηνόσφαιρα πού εκτείνεται σέ βάθος 800 χλμ, πού είναι καί ή εστία τών σεισμικών δονήσεων.
IV. Στό κέντρο τής Σελήνης υπάρχει ό Μεταλλικός πυρήνας.
Ή Σελήνη όπως όλοι οί πλανήτες είναι ετερόφωτη, δηλαδή αντανακλά τό ηλιακό φώς, μολονότι στήν αύξουσα περίοδο πολλές φορές μπορεί νά παρατηρηθή τό σκοτεινό ημισφαίριο γιατί φωτίζεται από τό ηλιακό φώς πού αντανακλά ή Γή. Όταν κάποιος παρατηρεί τήν Σελήνη βλέπει συνεχώς τήν ίδια πλευρά της. Αυτό συμβαίνει γιατί μία πλήρης περιστροφή γύρω από τόν άξονά διαρκεί όσο καί μία πλήρης περιστροφή γύρω από τήν γή, δηλαδή 27,3 ημέρες. Ή άλλη πλευρά τής Σελήνης παρατηρήθηκε τό 1959 όταν τό Σοβιετικό μή επανδρωμένο διαστημόπλοιο Luna ΙΙΙ τέθηκε σέ τροχιά γύρω της. Οί αστροναύτες τού προγράμματος Απόλλων καί τά μή επανδρωμένα διαστημόπλοια τών Σοβιετικών δείχνουν ότι ή Γή καί ή Σελήνη έχουν σχηματιστεί τήν ίδια περίπου περίοδο, πρίν 4,7 χιλιάδες εκατομμύρια χρόνια. Στήν Σελήνη δέν βρέθηκε κανένα ίχνος νερού, δέν υπάρχει ατμόσφαιρα καί δέν υπάρχει κανένα είδος ζωής.
Ή επιφάνεία της αποτελείται από πλατιές επίπεδες επιφάνειες, πού ονομάζονται «θάλασσες». Τά βουνά αρχίζουν από τά όρια τών «θαλασσών» καί τό τοπίο συμπληρώνεται από κρατήρες όλων τών ειδών καί όλων τών μεγεθών. Ορισμένοι από τούς κρατήρες δημιουργήθηκαν από μετεωρίτες πού έπεσαν μέ δύναμη στήν επιφάνεια τής Σελήνης.
Κατά τήν πανσέληνο ό πλέον ευδιάκριτος είναι ό κρατήρας Τύχων πού βρίσκεται στά βόρεια. Αποτελεί τό κέντρο ενός συστήματος φωτεινών ακτίνων πού εκτείνεται πρός όλες τίς κατευθύνσεις. Κατά τήν περιστροφή της, είναι ορατές από τήν Γή περιοχές διαφορετικού μεγέθους τής φωτιζομένης από τόν Ήλιο επιφανείας. Αυτές ονομάζονται φάσεις τής Σελήνης καί ένας πλήρης κύκλος τους διαρκεί 29,5 ημέρες. Οί διαφορετικές φάσεις είναι ορατές διάφορες ώρες τής ημέρας καί τής νύχτας, γιατί κάθε μέρα ή Σελήνη Ανατέλλει καί Δύει αργότερα. Ή αόρατη νέα Σελήνη είναι μία φάση πού παρατηρείται κατά τήν διάρκεια τής ημέρας, ενώ ή Πανσέληνος διαρκεί ολόκληρη τήν νύχτα.
Οί φάσεις τής αύξησης, όταν ή Σελήνη μεγαλώνει, παρατηρούνται καλύτερα τό απόγευμα, ενώ οί φάσεις πού τό ορατό της τμήμα μικραίνει μετά τά μεσάνυχτα. Ή ανάκλαση τών Ηλιακών ακτίνων από τήν επιφάνεια τής Σελήνης έχει ώς αποτέλεσμα νά φαίνεται φωτεινό μόνο τό τμήμα της πού είναι στραμμένο πρός τόν Ήλιο. Επειδή μέ τήν περιφορά της μεταβάλλεται ή θέση τής Σελήνης ώς πρός τήν Γή καί τόν Ήλιο, μεταβάλλεται καί τό σχήμα, φαινόμενο πού ονομάζεται φάσεις τής Σελήνης.

Οί Φάσεις τής Σελήνης είναι οί εξής :

1. Νέα Σελήνη , από τήν Γή είναι ορατή ή σκοτεινή πλευρά
2. Λεπτός μηνίσκος , συχνά είναι ορατό καί τό υπόλοιπο τμήμα τής Σελήνης (αντανακλά τό φως πού έρχεται από τήν Γή).
3. Ημισέληνος,έντονα φωτισμένες εμφανίζονται οί «θάλασσες» καί οί αλυσίδες τών κρατήρων. Καλείται καί Αμφίκυρτη.
4. Τρία τέταρτα τής Σελήνης , φωτίζονται οί μεγάλοι κρατήρες Τύχων καί Κοπέρνισκος.
5. Πανσέληνος , στήν φωτεινή Σελήνη ή «θάλασσα» είναι σκοτεινή κηλίδα.
6. Τρία τέταρτα τής Σελήνης , δέν είναι τόσο λαμπρή όσο κατά τήν αύξηση.
7. Ημισέληνος , ή ακτινοβολία είναι μικρότερης εντάσεως.
8. Αμφίκυρτο , ορατή κατά τήν αυγή. Συχνά παρατηρείται αντανάκλαση Γηϊνου φωτός.
9. Νέα Σελήνη , από τήν Γή είναι ορατή ή σκοτεινή πλευρά.
Τό φαινόμενο τών φάσεων επαναλαμβάνεται σέ περιοδικό κύκλο διαρκείας 29,5306 μέσων Ηλιακών 24ώρων. Ή περίοδος αυτή τών φάσεων τής Σελήνης, καλείται Συνοδικός μήνας. Ή έλξη τού Ηλίου, ή επίδραση τού πεπλατυσμένου σχήματος τής Γής καί άλλοι παράγοντες, επιδρούν στήν κίνηση τής Σελήνης καί γι’αυτό αποκλίνει από τήν κίνηση πού ορίζουν οί νόμοι τών εμβαδών τού Κέπλερ. Επίσης εκτός από τίς επιδράσεις τούς Ηλίου καί τής Γής, ή Σελήνη δέχεται επιδράσεις από τούς μεγάλους πλανήτες τού Ηλιακού συστήματος, ιδιαίτερα τής πλησιέστερης Αφροδίτης καί τού μεγάλου Δία, εξαιτίας τού οποίου έχουμε καί τό φαινόμενο τής λικνίσεως τής Σελήνης. Οί κηλίδες πού φαίνονται στόν δίσκο τής Σελήνης, είναι οί «Θάλασσες» τό όνομα των οποίων εδόθη από τόν Γαλιλαίο. Φαίνονται σκοτεινές από τήν Γή, διότι δέν έχουν ανωμαλίες καί γι’αυτό ή ανακλαστικότητά τους είναι μικρότερη σέ σύγκριση μέ τήν ανώμαλη επιφάνεια τών βουνών.
Τά βουνά αυτά τής Σελήνης είναι μεγάλα όπως καί στήν Γή, καί έχουν αντίστοιχα ονόματα. Στό τηλεσκόπιο διακρίνονται επίσης ρωγμές, οξύληκτες κορυφές, καθώς καί πολυάριθμοι κυκλικοί σχηματισμοί πού ονομάζονται κρατήρες καί κίρκοι. Στήν Ορατή πλευρά τής Σελήνης διακρίνονται πάνω από 32000 κυκλικοί σχηματισμοί πού διαιρούνται σέ κατηγορίες : κρατήρες διαμέτρου 6400 μέτρων μέ 19200 μέτρων, δακτυλιοειδείς πεδιάδες πλάτους 32000 μέτρων μέ 96000 μέτρων καί τέλος πεδιάδες πού περιβάλλονται από οροσειρές πλάτους 64000 μέτρων μέ 240000 μέτρων. Ή προέλευση τών σεληνιακών κρατήρων δέν έχει διασαφηνισθεί πλήρως. Υπάρχει ή θεωρία σχηματισμού των από τήν εποχή πού ή Σελήνη ήταν σέ τηγμένη κατάσταση. Υπάρχει επίσης ή θεωρία ότι προέρχονται από πτώση τών μετεωριτών ή από τήν ηφαιστειακή δραστηριότητα. Τέλος υπάρχει ή Τρίτη θεωρία πού εξηγεί τήν δημιουργεία τών κρατήρων εξαιτίας τής τεράστιας θερμότητας πού δημιουργεί ή πρόσκρουση τών μετεωριτών. Ή επιφάνεια τής Σελήνης παρουσιάζει όψη νεκρού πλανήτη , τραχεία καί ανώμαλη πού προξενεί δέος. Τά δείγματα τών πετρωμάτων πού έχουμε από τήν Σελήνη, δείχνουν ότι τά πετρώματα τού δορυφόρου τής Γής, ομοιάζουν μέ αυτά τής Γής. Διαφορά παρουσιάζουν στήν περιεκτικότητα τιτανίου, όπου τά Ελληνικά περιέχουν ίχνη του, ενώ τά πετρώματα τής Σελήνης περιέχουν 7%. Ή υφή τών Σεληνιακών δειγμάτων δείχνουν ότι προέρχονται από θερμό μάγμα, όπως ό Γήϊνος Βασάλτης. Δέν είναι όμως γνωστό άν ή προέλευσή τους είναι ηφαιστιακή ή τό μάγμα δημιουργήθηκε από τήν τεράστια θερμότητα τής προσκρούσεως μετεωριτών. Από τά ορυκτά, επικρατούν στήν Σελήνη, όπως καί στήν Γή, οί πυριτιούχες ενώσεις καί κυρίως ό Ολιβίνης. Οί μετρήσεις ραδιενέργειας δείχνουν ότι τά Σεληνιακά δείγματα έχουν ηλικία 3,5 δισεκατομμυρίων ετών.
Όλα δείχνουν πώς ή Σελήνη κάποτε ήταν τμήμα τής Γής πού αποσπάσθηκε καί έγινε δορυφόρος. Απίθανη φαίνεται ή άποψη ότι ή Σελήνη δημιουργήθηκε από συνένωση μετεωριτών. Πιό πιθανή είναι ή τελευταία άποψη πού θέλει τήν Σελήνη νά είναι αυτόνομος πλανήτης, πού συνελήφθη από τήν έλξη της Γής καί μπήκε σέ τροχιά γύρω της.
Ή εσωτερική δομή τής Σελήνης έδωσε τά πρώτα συμπεράσματα, όταν αναχώρησε Σεληνάκατος από τήν επιφάνειά της. Τό σεισμοσκόπιο πού είχε τοποθετηθεί μετέδωσε κραδασμούς τού Φλοιού τής Σελήνης, πού ισοδυναμούσαν μέ ήχο καμπάνας. Αυτό δείχνει ότι ό φλοιός τής Σελήνης είναι στερεοποιήμενος σέ μεγάλο βάθος, άγνωστο όμως πόσο. Τά Σεληνιακά δείγματα έδειξαν επίσης ότι δέν έχουν υποβληθή σέ καμμία απολύτως ατμοσφαιρική διάβρωση, πράγμα πού αποδεικνύει ότι ή Σελήνη δέν είχε ποτέ ατμόσφαιρα. Τά δείγματα έχουν ίχνη ισχυρού βομβαρδισμού από ηλιακά σωματίδια καί ή επιφάνειά τους από τήν εξωτερική πλευρά είναι αποσαθρωμένη. Αντίθετα ή εσωτερική πλευρά , δηλαδή ή πλευρά πού ήταν σέ επαφή μέ τόν φλοιό τής Σελήνης , δέν έχει αποσαθρωθεί. Τά δέιγματα έχουν διάφορα ραγίσματα πού οφείλονται στήν απότομη εναλλαγή τών θερμοκρασιών καί επίσης ή εξωτερική τους επιφάνεια είναι διάστικτη από προσκρούσεις πολύ μικρών μετεωριτών. Κάθε εξωτερική επιφάνεια Σεληνιακού δείγματος είναι σέ μικρογραφία εικόνα τής επιφάνειας τού δορυφόρου. Ό βομβαρδισμός τους μέ μικρομετεωρίτες καί τά ραγίσματα από τήν διαφορά τών θερμοκρασιών έδωσαν στά Σεληνιακά πετρώματα μία παράξενη σπογγώδη μορφή. Τόσο ισχυρές είναι πτώσεις μετεωριτών, πού μέρος τών πετρωμάτων εξατμίζεται από τήν μεγάλη θερμοκρασία καί στήν συνέχεια στερεοποιείται μέ τήν μορφή σταγονιδίων πού ομοιάζουν μέ μικροσκοπικά γυάλινα σφαιρίδια. Από σταθεροποιημένα αυτά σταγονίδια αποτελείται σχεδόν στό σύνολό της ή Σεληνιακή σκόνη.
ΑΙΩΝΙΑ ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ :
Πρώτος ό Χάλλεϋ τό 1695 συγκρίνοντας τής εκλείψεις τού Ηλίου κατά τήν αρχαιότητα μέ τίς σημερινές, βρήκε ότι τώρα ή περίοδος τής Σελήνης είναι βραχύτερη παρά κατά τήν εποχή τού Πτολεμαίου καί συνεπώς ή ταχύτητά της στήν τροχιά μεγαλύτερη. Ή Αιτία γιά τήν αιώνια αυτή επιτάχυνση παρέμενε γιά διάστημα σκοτεινή υπόθεση.
Άν a = η μέση κατά μήκος κίνηση τής Σελήνης
L τό μήκος τής Σελήνης στό χρόνο t
Καί Lo τό μήκος τής Σελήνης κατά τό χρόνο πού ελήφθηκε σάν αφετηρία, τότε :
L = Lo + at
Ή εξίσωση όμως αυτή δέν μπορεί νά συμβιβασθεί μέ τήν θέση τής Σημερινής Σελήνης στόν Ουρανό καί μέ τίς θέσεις τής Σελήνης κατά τίς παλαιές της εκλείψεις. Γιά νά συμβιβασθούν οί θέσεις τής Σελήνης ό τύπος τής εξισώσεως έγινε :
L = Lo + at + βt²
Όπου β είναι κατά προσέγγιση ή ποσότητα πού αντιπροσωπεύει τήν αιώνια επιτάχυνση 10̀̀̀̀ ̀ μέ 11̀ ̀
Ό Φορδερίγκαμ τό 1915 ύστερα από εξαντλητική μελέτη βρήκε σάν επιτάχυνση 10,3̀ ̀ ανά αιώνα . Ή επιτάχυνση όμως αυτή δέν είναι πραγματική αλλά φαινόμενη. Στήν βραδεία ελάττωση όπως έδειξε ό Άνταμς , τής εκκεντρότητος τής Γήϊνης τροχιάς, από τήν έλξη πού υφίσταται ή Γή από τούς άλλους πλανήτες, μέ αποτέλεσμα νά παράγουν σάν φαινόμενη επιτάχυνση τής Σελήνης τό ποσό 6,1̀ ̀ανά αιώνα. Επειδή ό μεγάλος άξωνας τής Γήϊνης τροχιάς μένει αμετάβλητος, αυξάνεται ό μικρός άξονας τής ελλειπτικής τροχιάς, άρα καί ή μέση απόσταση τής Γής από τόν Ήλιο, μέ συνέπεια ή περίοδος τής Σελήνης νά γίνεται από τήν παρελκτική ενέργεια τού Ήλιου, μικρότερη. Αυτό θά εξακολουθήσει γιά 24000 χρόνια, οπότε θά παύσει νά ελαττώνεται ή εκκεντρικότητα τής γήϊνης τροχιάς. Ύστερα επακολουθεί αύξηση καί τά φαινόμενα θά αντιστραφούν. Περίοδος μικρότερη θά πεί ότι ή Σελήνη βρίσκεται μπροστά από τήν θέση πού δίδει τό 6,1̀ ̀ ανά αιώνα, όπως δίδει ή θεωρία καί συνεπώς σέ 20 αιώνες από τήν αρχαιότητα έως σήμερα : 6,1̀ ̀× 20² = 41, αρκετό γιά νά γίνει καταφανές καί μέ τά ατελή μέσα παρατηρήσεως τών αρχαίων. Ή διαφορά κατά αιώνα είναι καί αυτή φαινόμενη καί οφείλεται καί αυτή στήν πολύ μικρή , αλλά βαθμιαία αύξηση τής περιόδου περιστροφής τής Γής, δηλαδή τού μήκους τής ημέρας. Άν όμως πραγματικά τό μήκος τής ημέρας αυξάνει, τότε στό ίδιο χρονικό διάστημα υπάρχουν λιγότερες ημέρες (μέ τίς οποίες μετράμε τόν χρόνο) καί συνεπώς ό Ήλιος καί οί πλανήτες θά φαίνονται μπροστά από τήν θέση πού δίδει ό λογισμός, πράγμα τό οποίο καί παρατηρείται πραγματικά. Ή επιβράδυνση αυτή τής περιστροφής τής Γής οφείλεται στό ότι παλίρροιες τής Σελήνης δημιουργούν στούς Ωκεανούς κύμα από Ανατολή πρός Δύση, δηλαδή φαινόμενο αντίθετο τής περιστροφής τής Γής, τό οποίο προστριβόμενο στόν πυθμένα τών θαλασσών , στίς ακτές καί στά στενά μέρη, ενεργεί σάν τροχοπέδη (φρένο) καί τείνει νά επιβραδύνει τήν περιστροφή τής Γής. Γιά νά ισοφαρισθεί ή διαφορά τών 4,2 ´ ´ χρειάζεται μικρή αλλά σταθερά αύξηση τής ημέρας κατά 1\1000 τού δευτερολέπτου κατά αιώνα, τό οποίο γιά νά συμβεί απαιτείται συνεχής απώλεια ενέργεια μέ ρυθμό 2100 εκατομμυρίων ίππων μέ τήν μορφή θερμότητος από τριβές, καί τό ποσό αυτό πραγματικά χάνεται (μέ δαπάνη τής περιστροφής τής Γής) μέσα στά σφάλματα τής παρατηρήσεως, άν αθροίσουμε όλες τίς τριβές.
ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΕΛΗΝΗΣ
1. Ή Σελήνη Περιφέρεται γύρω από τόν εαυτό της
2. Ή Σελήνη κινείται γύρω από τήν Γή
3. Ή Σελήνη περιφέρεται μαζί μέ τήν Γή γύρω από τόν Ήλιο.
4. Κλόνιση τού Άξονα τής Σελήνης
5. Λίκνιση τής Σελήνης
Ή Σελήνη περιφέρεται γύρω από τήν Γή σύμφωνα μέ τούς νόμους τού Κέπλερ, τούτο έχει σάν αποτέλεσμα να κινείται αυτή επί τής ελλειπτικής τροχιάς. Τήν μία από τίς εστίες τής ελλείψεως κατέχει ή Γή. Διαγράφει δέ ή Σελήνη τίς 360 º τής ελλειπτικής τροχιάς κινούμενη κατά τήν ορθή φορά σέ χρόνο 27 ημέρες 7 ώρες καί 43 λεπτά (αστρικός μήνας). Σύμφωνα μέ τόν δεύτερο νόμο τού Κέπλερ , όπου τά εμβαδά πού γράφονται είναι ανάλογα μέ τούς χρόνους, ή Σελήνη κινείται ανισοταχώς. Έχει δέ τήν μεγαλύτερη ταχύτητα, όταν βρίσκεται στήν πλησιέστερη πρός τήν γή απόσταση , δηλαδή στό περίγειο. Τήν μικρότερη ταχύτητα τήν έχει όταν βρίσκεται στό απόγειο. Ή γραμμή πού ενώνει τό περίγειο ,μέ τό απόγειο αποτελεί τήν γραμμή τών ΑΨΙΔΩΝ.
Τό επίπεδο τής Σεληνιακής περιφοράς σχηματίζει μέ τό επίπεδο τής εκλειπτικής γωνία ίση κατά μέσο όρο μέ 5,9º. Ή διάμετρος κατά τήν οποία τέμνονται οί δύο αυτοί μέγιστοι κύκλοι , ονομάζονται γραμμή συνδέσμων , τά δέ αντιδιαμετρικά σημεία τομής δεσμοί. Από τούς δεσμούς διέρχεται ή Σελήνη κατά τίς πρός βορρά κινήσεις της, ονομάζεται αναβιβάζων δεσμός, καί ό δεσμός από τόν οποίον διέρχεται κατά τίς πρός νότο κινήσεις της, ονομάζεται καταβιβάζων δεσμός.
Όπως τό εαρινό ισημερινό σημείο μεταπίπτει κατά τήν ανάδρομη φορά κάνοντας μία πλήρη περιφορά πάνω στήν εκλειπτική (κάθε 25800 χρόνια) κάτι αντίστοιχο συμβαίνει καί μέ τούς συνδέσμους τής Σεληνιακής τροχιάς.
Αυτοί δέν παραμένουν σταθεροί αλλά κινούνται κατά τήν ανάδρομη φορά, μέ πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα, συμπληρώνοντας ένα κύκλο στήν εκλειπτική σε 18 καί 2\3 έτη. Τό φαινόμενο αυτό λέγεται αναδρομή τών δεσμών καί έχει σάν αποτέλεσμα νά συντελείται μία περιοδική μεταβολή τής αποκλίσεως τής Σελήνης στό χρόνο αυτό, ή οποία περιλαμβάνεται μεταξύ τών ακραίων τιμών

23º 27΄ + 5,9º = 28,6º τής μέγιστης
καί
23º 27΄ - 5,9º = 18,3º τής ελάχιστης

Όταν συμπίπτει ό καταβιβάζων σύνδεσμος μέ τό εαρινό σημείο.Ή γωνία αυτή τών 5,9º μεταξύ τών επιπέδων εκλειπτικής καί Σεληνιακής τροχιάς, υφίσταται μία κλόνηση, διαγράφονταις μικρό κύκλο ακτίνας 9,5΄ περίπου σέ χρονικό διάστημα 173 ημερών.Ή κλόνηση τού άξονα τής Σεληνιακής τροχιάς πού είναι ανάλογη μέ τήν κλόνηση τού άξονα τού κόσμου, έχει σάν αποτέλεσμα νά διαγράφει κυματοειδή καμπύλη ή οποία απέχει από τόν πόλο τής εκλειπτικής 5,09º.
ΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ
Εφόσον ή Σελήνη περιφέρεται περί τήν Γή καί ή Γή περί τόν Ήλιο, έπεται ότι καί ή Σελήνη θά περιφέρεται περί τόν Ήλιο. Τό όλο θέμα απλοποιείται , άν θεωρήσουμε ότι ή Σεληνιακή τροχιά καί ή εκλειπτική συμπίπτουν, μή παίρνοντας τήν γωνία τών 5,9º σάν ουσιαστική διαφορά. Έτσι θεωρούμε ότι τά δύο Ουράνια σώματα, Ήλιος καί Σελήνη, κινούνται πάνω στό ίδιο επίπεδο κατά τήν ορθή φορά καί τά δύο, αλλά μέ γωνιακές ταχύτητες 1º ό Ήλιος καί 13º ή Σελήνη κάθε ημέρα. Αυτό γίνεται διότι ό Ήλιος σέ διάστημα ενός έτους συμπληρώνει τήν εκλειπτική καί ή Σελήνη συμπλρώνει τήν ίδια τροχιά σέ διάστημα ενός μηνός σχεδόν.
Έτσι ή Σελήνη παρουσιάζεται νά κινείται μέ ταχύτητα 12πλάσια τού Ηλίου. Τό χρονικό διάστημα μεταξύ δύο συμπτώσεων (ή Σελήνη καί ό Ήλιος ξεκινούν μαζί , αλλά ή Σελήνη θά ξεπεράσει τόν Ήλιο, θά κάνει μία περιστροφή καί θά τόν ξαναπρολάβει) ονομάζεται συνοδικός μήνας. Τό φαινόμενο αυτό δέ καλείται σύνοδος.
Συμπεραίνουμε λοιπόν από αυτές τίς έννοιες, ότι εφόσον ή Σελήνη προηγείται από τόν Ήλιο 12º περίπου στήν εκλειπτική, θά ανατέλλει καί θά δύει κατά 48 λεπτά περίπου αργότερα από τήν προηγουμένη μέρα. Αυτό τό φαινόμενο καλείται επιβράδυνση τής Σελήνης. Όταν ή Σελήνη βρίσκεται σέ σύνοδο, όπου ανατέλλει καί δύει μαζί μέ τόν Ήλιο, τότε φωτίζεται τό πρός τόν Ήλιο τμήμα τής Σελήνης, μέ αποτέλεσμα τό πρός τήν Γή στραμένο νά μήν φωτίζεται.
Ό Χρόνος πού μεσολαβεί από τήν νέα Σελήνη έως ορισμένη φάση της, ονομάζεται ηλικία τής Σελήνης. Σύμφωνα μέ αυτά έχομε στήν φάση τής νέας Σελήνης ηλικία μηδέν, στήν φάση τού πρώτου τετάρτου 7 ημέρες, στήν φάση τής Πανσελήνου 15 ημέρες, στήν φάση τού τελευταίου τετάρτου 22 ημέρες καί στίς 29 έχουμε τήν νέα Σελήνη. Οί δύο θέσεις νέας Σελήνης καί Πανσελήνου, καλούνται συζυγίες, ενώ οί αντίστοιχες τών τετάρτων, τετραγωνισμοί.Κατά τό θέρος ό Ήλιος έχει αποκλίσεις πρός βορρά καί ή Σελήνη πρός νότο. Γιά τό ημισφαίριο τού βορρά τά ουράνια σώματα νοτίων αποκλίσεων παραμένουν υπεράνω τού ορίζοντα επί μικρότερο χρονικό διάστημα από τό μισό τής ημέρας. Κατά τήν φαινόμενο κίνηση τού ηλίου επάνω στήν εκλειπτική, λαμβάνουν χώρα διαδοχικές Πανσέληνοι. Συνεπώς οί θερινές Πανσέληνοι βρίσκονται επάνω από τόν Ορίζοντα λιγότερο από τό μισό τής νύχτας. Ενώ κατά τόν χειμώνα πού ό Ήλιος έχει νότιες κλίσεις καί ή Σελήνη βόρειες, οί χειμερινές Πάνσέληνοι βρίσκονται επάνω από τόν ορίζοντα επί χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από τό μισό τής νύχτας.
Από παρατηρήσεις στήν επιφάνεια τού δίσκου τής Σελήνης κατά τήν διάρκεια τού μήνα αποδεικνύεται ότι : ορισμένα χαρακτηριστηκά στοιχεία εκατέροθεν τού χείλους της μετακινούνται περιοδικά. Τό φαινόμενο αυτό καλείται λίκνιση. Ή λίκνιση μπορεί νά γίνεται :




 Κατά πλάτος. Οφείλεται στό ότι ό άξών περιστροφής της δέν είναι κάθετος στό επίπεδο τής τροχιάς της, μέ αποτέλεσμα μέσα σέ ένα μήνα νά παρουσιάζει διαδοχικά πρός τήν Γή μία ζώνη βορείου καί νοτίου ημισφαιρίου πλάτους 6,45º εκατέροθεν.
 Κατά μήκος. Οφείλεται στό ότι ή τροχιά της Σελήνης δέν είναι κυκλική (Κέπλερ). Μέ αποτέλεσμα ή γωνιακή ταχύτητα περιφοράς της γύρω από τήν Γή νά είναι μεταβλητη, καί δέν ισούτε μέ τήν ταχύτητα περιστροφής της ή οποία θεωρείται σταθερά. Λόγω τής Λικνίσεως κατά μήκος έχουμε μία περιοδική εμφάνιση ή απόκρυψη δύο ζωνών έυρους 8΄περίπου.
 Ημερήσια Λίκνιση. Οφείλεται στό γεγονός ότι ό παρατηρητής στό διάστημα μίας ημέρας μετατίθεται λόγω περιστροφής τής Γής καί ό κύκλος ορατότητας τής Σελήνης νά ταλαντεύεται γύρω από μία θέση κατά 1º καί τούτο γιατί ό παρατηρητής δέν βρίσκεται στό κέντρο τής Γής.
Εκτός από τίς ανωτέρω λικνίσεις έχουμε καί τήν φυσική λίκνιση πού οφείλεται στίς ανωμαλίες τής περιστροφής της επειδή δέν είναι σφαιρική. Αποτέλεσμα όλων τών ανωτέρω έχουμε τήν γενική λίκνιση εξαιτίας τής οποίας μπορούμε νά παρατηρούμε συνολικά τό 60% τής επιφανείας της.
ΑΥΞΗΦΑΕΣ
Είναι τό φαινόμενο κατά τό οποίο τό ανθρώπινο μάτι σχηματίζει τήν εντύπωση ότι οί αμυδρότερα φωτιζόμενες επιφάνειες είναι μικρότερες, από τίς μεγαλύτερες φωτεινότερες. Σ’αυτό οφείλεται τό ότι τό τμήμα τής Σελήνης μέ τό τεφρώδες χρώμα φαίνεται νά έχει μικρότερη διάμετρο από τού ορατού μηνίσκου.
ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ
Μεγάλο εξελικτικό βήμα στήν παγκόσμια αστρονομία, πραγματοποιήθηκε από τόν σπουδαίο Θαλή από τήν Μίλητο (643 – 548 π.χ.). Ό Καθηγητής Ντίκς αναφέρει πώς οί ή Βαβυλωνιακή καί Αιγυπτιακή γνώση, είχε ένα ανεπεξέργαστο καί εμπειρικό χαρακτήρα , καθόλου ανώτερο από τόν Ησιόδειο τύπο πού διαβάζουμε στήν «Θεογονία» του καί τά «έργα καί ημέραι». Τό προχωρημένο επίπεδο γνώσεως τού Θαλή δέν έγινε κατανοητό ούτε από τήν περίοδο τών Σελευκίδων , πόσο μάλλον παλαιότερα.
Ό Ηρόδοτος αναφέρει τήν πρόβλεψη Ηλιακής εκλείψεως από τόν Θαλή, γεγονός πού έγινε στίς 28 Μαϊου τού 585 π.χ. Ό Θαλής όπως μάς πληροφορούν πολλοί αρχαίοι συγκραφείς γιά νά μπορέσει νά προβλέψει ένα τέτοιο γεγονός δέν αρκούσε νά γνωρίζει τήν περιοδικότητα τού φαινομένου, τό οποίο θεωρητικός επαναλαμβάνεται κάθε 18 έτη, 11 ημέρες (223 Σεληνιακούς μήνες). Έπρεπε επίσης νά είχε σαφή γνώση τών Ηλιακών καί Σεληνιακών κύκλων, τών Σεληνιακών κατά πλάτος παρεκλίσεων στήν εκλειπτική καί τής έννοιας καθ’αυτής τού γεωγραφικού πλάτους.
Ό Θαλής έκ τού αποτελέσματος φαίνεται ότι είχε όλες αυτές τίς γνώσεις (ένας έκ τών 7 σοφών), εφ’όσον πέραν από τίς παρατηρήσεις τού Ουρανού ήταν καί μέγας μαθηματικός. Ό Θαλής κατόρθωσε νά υπολογίσει τό ύψος τών Αιγυπτιακών πυραμίδων, κάτι πού οί «σοφοί» τής Αιγύπτου δέν είχαν κατορθώσει γιά 2000 χρόνια. Ό Θαλής δέν διέθετε απλώς τήν γνώση γιά τήν πρόβλεψη τών εκλείψεων, αλλά είχε κατανοήσει καί τήν γενεσιουργό αιτία τους. Πίστευε στήν σφαιρικότητα τής γής, γι’αυτό εάν ή Γή ήταν επίπεδος δέν θά μπορούσαν νά βρούν εφαρμογή οί Θεωρίες του. Ό Θαλής ανακάλυψε πρώτος ότι ή Σελήνη είναι ετερόφωτος. Μαθητής τού Θαλή ήταν ό Αναξίμανδρος από τήν Μίλητο (611-546 π.χ.). Ό Αναξίμανδρος επεχείρησε πρώτος νά μετρήσει τίς αποστάσεις τών πλανητών από τήν Γή, αλλά καί τό μέγεθός τους. Ό Αναξίμανδρος πρώτος υπελόγισε τήν πορεία τού Ηλίου στήν εκλειπτική. Ό Άλλος μεγάλος αστρονόμος καί μαθηματικός, ό Πυθαγόρας ό Σάμιος (580 – 490 π.χ.), ό οποίος εδέχετο τήν σφαιρικότητα τής Γής καί τών άλλων σωμάτων, τά οποία εκινούντο γύρω από τό πύρ (ήλιος). Τήν Αστρονομία στήν Αρχαία Ελλάδα έρχεται νά σφραγίσει ό Αρίσταρχος ό Σάμιος (310-250), ό οποίος εξέλιξε τήν θεωρία περί σφαιρικότητας τής Γής καί τών πλανητών τού Πυθαγόρα καί Θαλή, καί κατέληξε στήν ανάπτυξη τού Ηλιοκεντρικού συστήματος, τό οποίο καί έκλεψε 2000 χρόνια μετά ό Κοπέρνικος. Τόσο ό Αρχιμήδης όσο καί ό Πλούταρχος, αλλά καί Λατίνοι συγκραφείς, επιβεβαιώνουν ότι πράγματι ό Αρίσταρχος συγκέντρωσε, εταξινόμησε καί επαναδιατύπωσε μέ ορθολογιστικό τρόπο τίς προηγούμες γνώσεις καί δοξασίες. Ό Αρίσταρχος υπελόγισε αποστάσεις Γής- Ηλίου καί Γής-Σελήνης, καθώς επίσης καί τόν όγκο τής Σελήνης καί τού Ηλίου. Άξιοι συνεχιστές τού έργου του ήταν ό Αρχιμήδης καί ό Ερατοσθένης μά πάνω από όλους ό Ίππαρχος ό Ρόδιος. Ό Ίππαρχος κατέγραψε τίς μεταπτώσεις τών ισημεριών καί συνέγραψε κατάλογο τών απλανών αστέρων (περιέλαβε 1000 αστέρες). Ό Ίππαρχος διέκρινε πρώτη φορά τό αστρικό έτος από τό Ηλιακό.Απέδειξε τήν ανισότητα τών εποχών καί τών ωρών τού έτους, υπελόγισε τήν μέση παράλλαξη τής Σελήνης καί τήν αντίστοιχη παράλλαξη τού Ηλίου. Μέτρησε τήν περίμετρο τής Γής καί υπολόγισε τήν διάμετρο τής Σελήνης.
Άλλοι αστρονόμοι πού ασχολήθηκαν μέ τά φαινόμενα τής Σελήνης ήταν :
I. Αγλαονίκη ή Θετταλίς (5ος π.χ.) βελτίωσε τόν κύκλο εκλείψεων καί ασχολήθηκε μέ τήν πρόβλεψη εκλείψεων τής Σελήνης καί τού Ηλίου.
II. Αναξαγόρας ό Κλαζομενεύς (500-428π.χ.) ερμήνευσε σωστά τίς εκλείψεις Σελήνης, Ηλίου καί διατύπωσε τήν άποψη πώς ή Σελήνη δέν είναι αυτόφωτη, αλλά φωτίζεται από τόν Ήλιο.
III. Αντίπατρος ό Τύριος (1ος π.χ.) ασχολήθηκε μέ τίς προλήψεις καί άν επηρεάζει ή Σελήνη καί τά Ζώδια τόν άνθρωπο. Άν αυτό συμβαίνει τότε ή ημερομηνία συλλήψεων θά πρέπει νά υπογίζεται καί όχι ή ημερομηνία γεννήσεως.
IV. Αριστοτέλης ό Σταγειρίτης (384-322 π.χ.) ασχολείται μέ τήν Σελήνη καί τούς πλανήτες στά Μετεωρολογικά βιβλίον 1ον
V. Εύδοξος ό Κνίδιος (408-355 π.χ.) ασχολείται μέ τό σύμπαν καί τούς πλανήτες στό έργο του «Αστρονομία».
VI. Θεανώ ή Θουρία (6ος π.χ.) ασχολείται μέ τούς πλανήτες καί τήν Σελήνη στά έργα της «κοσμολογία» καί «κατασκευή σύμπαντος».
VII. Μέτων ό Αθηναίος (5ος π.χ.) είναί γνωστός από τόν 19ετή κύκλο τού Μέτωνος, πού εισήγαγε στό αρχαίο Αθηναϊκό Σεληνοημερολόγιο. Υπελόγισε ότι 19 έτη αντιστοιχούν σέ 235 Σεληνιακούς μήνες από τούς οποίος όρισε 110 ώς ελλιπείς (29 ημερών) καί 125 πλήρεις (30 ημερών). Από αυτούς 7 ήταν εμβόλιμοι, δηλαδή τούς πρόσθεσαν σέ ορισμένα έτη τού κύκλου. Ή περίοδος τών 19 ετών ονομάζεται κύκλος τού Μέτωνος ή κύκλος τής Σελήνης. Ό κύκλος τού Μέτωνος χρησιμοποιείται ακόμη γιά τόν προσδιορισμό τής ημερομηνίας τής Αναστάσεως, επειδή κάθε 19 χρόνια επαναλαμβάνονται οί ίδιες φάσεις τίς Σελήνης.
VIII. Οινοπίδης ό Χίος (5ος π.χ.) δέχτηκε χρονική διάρκεια τού έτους 365 ημέρες καί τού μηνός 29 καί 1\2 ημέρες. Τό 59 είναι ό μέγιστος ακέραιος αριθμός ετών πού περιλαμβάνει ακριβή αριθμό Σεληνιακών μηνών. 730 Σεληνιακοί μήνες αντιστοιχούν σέ 21557 ημέρες. Έτσι κάθε έτος τού «μεγάλου ενιαυτού» θά είχε 365 2\5 2\9 ημέρες κάτι λιγότερο από 365 ημέρες καί 9 ώρες.
IX. Πτολεμαίος Κλαύδιος (108-168 μ.χ.) στό βιβλίον 5ον ασχολείται μέ τόν Σεληνιακό κύκλο.
X. Φίλιππος ό Οπούντιος (4ος π.χ.) έγραψε γιά εκλείψεις Σελήνης καί Ηλίου, τό μέγεθος Σελήνης καί Ηλίου καί γιά τίς αποστάσεις Ηλίου καί Σελήνης.
ΕΚΛΕΙΨΕΙΣ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ
Όπως είναι γνωστό ό Ήλιος καί ή Γή παραμένουν κατά τήν φαινόμενη φορά τού Ηλίου στήν εκλειπτική στό ίδιο περίπου επίπεδο. Έτσι πίσω από τήν Γή σχηματίζεται σκιερός κώνος , ό οποίος κινείται όμοια κατά τήν ορθή φορά. Ό Κώνος αυτός έχει μήκος περίπου 220 Γήϊνες ακτίνες γιά τήν μέση απόσταση Γής – Ηλίου. Στήν παραγματικότητα ό απόλυτα σκιερός κώνος εκτείνεται μόνο μέχρι 42 ακτίνες, ενώ ό λοιπός φωτίζεται αμυδρά, εξαιτίας τής διαθλάσεως τών ηλιακών ακτίνων στήν Γήϊνη ατμόσφαιρα. Ή μέση απόσταση Γής- Σελήνης λαμβάνεται ίση μέ 60 Γήϊνες ακτίνες. Έτσι κατά τήν περιφορά τής περί τήν Γή, ή Σελήνη μπορεί νά διέλθει από τόν σκιερό κώνο, όταν βρεθεί σέ αντίθετη πρός τόν Ήλιο. Υπάρχει δέ περίπτωση τότε νά αποκρυβεί εξολοκλήρου ή μερικώς, εφόσον ή γωνία είναι 82´ καί ή φαινόμενη διάμετρος 32΄. Τότε έχουμε ολική ή μερική έκλειψη Σελήνης.
Προϋποθέσεις εκλείψεων Σελήνης, είναι άν ό Ήλιος , ή Σελήνη καί ή Γή, βρεθούν στό ίδιο επίπεδο. Τότε αναμφίβολα κατά τήν αντίθεση, ολόκληρος ό δίσκος τής Σελήνης θά βρεθεί μέσα σέ σκιερό κώνο τής Γής καί θά έχουμε ολική έκλειψη.
Γιά νά έχουμε ολική έκλειψη Σελήνης θά πρέπει ή απόσταση τού κέντρου τής Σελήνης από τό επίπεδο τής εκλειπτικής (εκλειπτικό πλάτος Σελήνης) νά είναι μικρότερη από 25΄.
Γία νά πραγματοποιηθεί ή μερική έκλειψη θά πρέπει τό εκλειπτικό πλάτος τής Σελήνης νά είναι μικρότερο από 57΄. Επομένος συνδιάζοντας όσα είπαμε, ή μερική έκλειψη πραγματοποιείται όταν τό εκλειπτικό πλάτος τού κέντρου τής είναι μεταξύ 57΄καί 25΄.
Οί εκλείψεις τίς Σελήνης έχουν σάν προϋπόθεση τήν αντίθεση πρός τόν Ήλιο. Ή διάρκεια τής Ολικής εκλείψεως φθάνει τίς 4 ώρες. Αυτό έχει σάν αποτέλεσμα λόγω τής φαινόμενης κινήσεως καί τής περιστροφής τής Γής, νά γίνεται αυτή αντιληπτή από τό μεγαλύτερο τμήμα τής επιφάνειας τής Γής. Κατά τήν ολική έκλειψη ό σκιερός δίσκος τής Σελήνης δέν εξαφανίζεται τελείως, καθ’όσον καί στήν πλησιέστερη πρός τήν Γή απόσταση τού Σεληνιακού δίσκου δέν μπορεί νά φθάσει στά όρια τού τελείως σκοτεινού κώνου τής Γής, ό οποίος εκτείνεται μόνο 42 ακτίνες. Αποτέλεσμα αυτού είναι νά φωτίζεται αμυδρά από κόκκινες ακτίνες, οί οποίες λόγω διαθλάσεως καλύπτουν τά ακραία τμήματα τού Σκιερού κώνου τής Γής. ΕΙΔΗ ΑΣΤΕΡΩΝ : Αειφανείς, Μένουν 24 ώρες πάνω από τόν ορίζοντα Αφανείς, Μένουν 24 ώρες κάτω από τόν ορίζοντα τής Γής Αμφιφανείς, Παρουσιάζουν ημερήσιο καί νυχτερινό τόξο.
Προέλευση και σύσταση της Σελήνης. Το δεύτερο μεγάλο ερώτημα, ύστερα από εκείνο του σχηματισμού της σεληνιακής επιφάνειας, είναι η προέλευση της ίδιας της Σελήνης. Λογικά η προέλευση της Σελήνης πρέπει να συσχετιστεί με αυτή του ηλιακού συστήματος. Υπάρχουν όμως ορισμένα παράδοξα γεγονότα που δίνουν αφορμή για τη διατύπωση διάφορων θεωριών σχετικά με την προέλευσή της.




Οι κυριότερες θεωρίες είναι οι ακόλουθες:
1) Κατά τον Τζορτζ Ντάρβιν (τέλος 19ου αι.) η Σελήνη αποσπάστηκε από τη Γη λόγω της επίδρασης των παλιρροιογόνων δυνάμεων. Η άποψη αυτή βρήκε πολλούς οπαδούς, αλλά το αδύνατο σημείο της είναι ότι χρειάζονται τεράστιες παλιρροιακές δυνάμεις για να εξηγηθεί η μορφή του συστήματος Γη-Σελήνη. Και τέτοιες δυνάμεις είναι μάλλον απίθανο ότι μπορούν να δημιουργηθούν.
2) Η Σελήνη προήλθε από τη συμπύκνωση ύλης στην περιοχή της Γης και αφού σχηματίστηκε, μπήκε σε τροχιά γύρω από αυτή. Αυτό όμως έρχεται σε αντίθεση με τη διαφορά σύστασης των δύο σωμάτων και την ανεξήγητη διαφορά πυκνότητάς τους.
3) Η Σελήνη ήταν ένα τελείως ανεξάρτητο σώμα από τη Γη και κάποτε περνώντας σε υπερβολική κοντινή τροχιά, πιάστηκε και αποτέλεσε το δορυφόρο της, αφού έχασε ενέργεια λόγω των παλιρροιακών δυνάμεων.
4) Η Γη και η Σελήνη δημιουργήθηκαν ταυτόχρονα αλλά ανεξάρτητα γύρω από δύο πυρήνες, στους οποίους συγκεντρώθηκε όλη η ύλη της περιοχής.
5) Η Σελήνη αποτελεί τμήμα ενός πλανήτη ο οποίος συγκρούστηκε κάποτε με τη Γη. Από τη σύγκρουση αποσπάστηκε ένα τμήμα (η Σελήνη) του πλανήτη, το οποίο δεσμεύτηκε από το βαρυτικό πεδίο της Γης.
Καμιά από τις παραπάνω θεωρίες δεν μπορεί να εξηγήσει πειστικά την προέλευση της Σελήνης. Άλλωστε, όπως αναφέρθηκε, το πρόβλημα ανάγεται στην προέλευση όλου του ηλιακού συστήματος. Οι προσπάθειες να δοθεί ικανοποιητική απάντηση στο πρόβλημα αυτό ήταν και μια από τις αιτίες που οδήγησαν τον άνθρωπο να επισκεφτεί ο ίδιος τη Σελήνη. Οι αποστολές των αμερικανικών διαστημοπλοίων «Απόλλων» και των σοβιετικών «Luna» έδωσαν σημαντική ώθηση σε πιο πέρα εξερεύνηση όχι μόνο της Σελήνης, αλλά και όλου του ηλιακού συστήματος. Κατά τις αποστολές αυτές πάρθηκαν χιλιάδες φωτογραφίες της σεληνιακής επιφάνειας, εγκαταστάθηκαν πάνω σε αυτή διάφορες επιστημονικές συσκευές (λέιζερ, σεισμογράφοι, μαγνητογράφοι κ.ά.) και μεταφέρθηκαν στη Γη ποσότητες σεληνιακού εδάφους από την επιφάνεια και από ορισμένο βάθος. Τα κυριότερα συμπεράσματα που προέκυψαν από την επιστημονική επεξεργασία των δεδομένων αυτών είναι τα εξής:
α) Η Σελήνη δεν έχει νερό και ούτε υποτυπώδεις μορφές οργανικής ζωής.
β) Δεν υπάρχει καθόλου ατμόσφαιρα. Η ύπαρξη ατμόσφαιρας είναι συνάρτηση της παραβολικής ταχύτητας ή ταχύτητας διαφυγής από ένα ουράνιο σώμα. Αλλά αφού η μάζα της Σελήνης είναι 81 φορές μικρότερη από τη μάζα της Γης, η ταχύτητα διαφυγής από τη Σελήνη προκύπτει ίση με 2,4 χλμ./sec, δηλαδή περίπου το 1/5 της ταχύτητας διαφυγής από τη Γη.
Έτσι, και αν ακόμη υπήρχε ατμόσφαιρα, αυτή θα είχε διαφύγει στο διάστημα. Παρ’ όλα αυτά, μόλις αποσφραγίστηκαν τα πετρώματα που μεταφέρθηκαν στη Γη, «απελευθέρωσαν» ελάχιστες ποσότητες αερίων που είναι συστατικά του ηλιακού ανέμου.
γ) Βασικά η σύσταση της Σελήνης δε διαφέρει πολύ από εκείνη της Γης, δηλαδή οι αναλογίες των χημικών στοιχείων είναι περίπου ίδιες. Υπάρχουν οπωσδήποτε εξαιρέσεις, όπως π.χ. η ύπαρξη μεγάλων ποσοτήτων τιτανίου, ζιρκονίου, χρωμίου κ.ά. σε σύγκριση με εκείνες της Γης, και η ολοκληρωτική έλλειψη των πολύτιμων μετάλλων λευκόχρυσου, χρυσού, αργύρου.
Επίσης η αναλογία του σιδήρου στη Σελήνη είναι πολύ μικρή σε σχέση με αυτή της Γης. Όλα αυτά όμως δεν μπορούν να υποστηριχτούν με απόλυτη βεβαιότητα, γιατί τα πετρώματα και οι μετρήσεις που επεξεργάστηκαν οι επιστήμονες προήλθαν από μια ελάχιστη περιοχή της Σελήνης σε σύγκριση με την όλη επιφάνειά της.
δ) Η ηλικία των πετρωμάτων προσδιορίστηκε κατά μέσο όρο στα 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια, ενώ ένα πέτρωμα από λειμονίτη είχε ηλικία 4,56 δισεκατομμύρια χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι η ηλικία της Σελήνης είναι της ίδιας τάξης με την αντίστοιχη της Γης και με αυτή που υπολογίζεται για το ηλιακό σύστημα.
ε) Οι σεισμογράφοι έδειξαν ότι η Σελήνη στη σημερινή της φάση είναι σώμα ήρεμο, όσο αφορά την εμφάνιση σεισμών.
στ) Τα πετρώματα του υπεδάφους είχαν πυκνότητα που κυμαινόταν από 2,9 ως 3,3 gr/cm3. Ακόμα όμως δεν ξέρουμε σε τι κατάσταση βρίσκεται το εσωτερικό της.
ζ) Το πεδίο βαρύτητας πάνω από τις λεγόμενες θάλασσες έδειξε σε πολλές περιπτώσεις ανώμαλες διακυμάνσεις. Παρατηρήθηκε αύξηση του πεδίου στις περιοχές αυτές, που αποδόθηκε σε μεγαλύτερες συγκεντρώσεις της μάζας κάτω από τις θάλασσες. Οι ανωμαλίες αυτές ονομάστηκαν mascons (mass consentrations).
Πολλά από τα παραπάνω συμπεράσματα δικαίωσαν τις προβλέψεις και τους υπολογισμούς πολλών επιστημόνων, ενώ άλλα, παρ’ όλη την πρόοδο που σημειώθηκε, δεν έπαψαν να χρειάζονται επιβεβαίωση. Πάντως ένα πολύ θετικό αποτέλεσμα υπήρξε το γεγονός ότι η ηλικία των πετρωμάτων της Σελήνης είναι της ίδιας τάξης με την ηλικία εκείνων της Γης. Αυτό πιθανό να σημαίνει ότι η επιφάνεια της Σελήνης, από τη στιγμή που δημιουργήθηκε, δε μεταβλήθηκε σημαντικά και αυτό ίσως αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα στην ανακάλυψη των αιτίων και του τρόπου δημιουργίας του ηλιακού συστήματος.
Αδάρα. Αστέρας που ανήκει στον αστερισμό του Μεγάλου Κυνός. Έχει αστρικό μέγεθος 1,6.
Αερόλιθος. Στερεό σώμα με λίθινη ή μεταλλική σύσταση που, προερχόμενο από το διάστημα, εισέρχεται στην ατμόσφαιρα της Γης και πέφτει στην επιφάνειά της. Κατά την πιο πιθανή θεωρία, η δημιουργία των αερόλιθων οφείλεται σε σύγκρουση αστεροειδών, ενώ η σύσταση ορισμένων αποδεικνύει ότι προέρχονται από κομήτες που περιτρέχουν το χώρο του διαστήματος και ειδικά από τον πυρήνα των κομητών. Υπολογίζεται ότι η ηλικία τους κυμαίνεται ανάμεσα στα 100 εκατομμύρια και στα 3 δισεκατομμύρια χρόνια. Αερόλιθοι πέφτουν σε πολλά μέρη της Γης και, αν το μέγεθός τους είναι μεγάλο, η πτώση τους συνοδεύεται από ισχυρό κρότο, όμοιο με αυτόν που προκαλείται από την έκρηξη οβίδας.
Οι αερόλιθοι γίνονται ορατοί από ύψος 110-150 χλμ. και παύουν να φαίνονται, όταν φτάσουν σε ύψος 8-15 χλμ. Η ταχύτητά τους είναι 16-75 km/sec και, όταν περιφέρονται γύρω από τη Γη, η τροχιά τους έχει σχήμα «παραβολής». Το μέγεθος και το βάρος όσων φτάνουν στο έδαφος ποικίλλει. Οι μικρότεροι έχουν μορφή σκόνης, ενώ ο μεγαλύτερος γνωστός αερόλιθος σιδηρομετεωρίτης, που είχε βάρος 60 τόνων και διαστάσεις 2,95 x 2,85 x 1,15 μ., έπεσε στη Χόμπα της Ναμίμπια.
Η ταχύτητα με την οποία οι αερόλιθοι μπαίνουν στην ατμόσφαιρα και η τριβή που προκαλείται έχουν ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη πολύ υψηλής θερμότητας, που τους πυρακτώνει και καταστρέφει είτε ένα μέρος από τη μάζα τους ή, τις περισσότερες φορές, και ολόκληρους. Όταν προσκρούουν στο έδαφος, εφόσον έχουν σχετικά μεγάλο μέγεθος, δημιουργούν κρατήρα. Ο μεγαλύτερος γνωστός κρατήρας από πτώση αερόλιθου βρίσκεται στην Αριζόνα των ΗΠΑ, κοντά στη «Χαράδρα του Διαβόλου». Είναι ένας τεράστιος λάκκος με σχεδόν κάθετες πλευρές, που έχει βάθος 180 μ. και διάμετρο 1.200 μ.
Αζαλέα.Αστεροειδής, γνωστός με τα στοιχεία 1924 ΟΔ. Ανακαλύφθηκε το 1924 από το Γερμανό Κ. Ράινμουτ. Περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο.
Αιγόκερος ή Αιγόκερως.Όνομα αστερισμού του ζωδιακού κύκλου. Περιλαμβάνει 48 αστέρια, όλα ορατά με γυμνό μάτι, από τα οποία δύο είναι 3ου μεγέθους. Σε αρχαίους χάρτες παριστάνεται σαν τράγος με ουρά ψαριού. Στην πραγματικότητα, πήρε το όνομά του από ένα ψάρι με κέρατα που ζει στην Ερυθρά θάλασσα.
Ο Ερατοσθένης του έδωσε το όνομα «Παν» και πολλές φορές συσχετίζεται στη μυθολογία ο ομώνυμος θεός των δασών με τον αστερισμό αυτόν. Το σημείο του Αιγόκερου, που είναι το δέκατο σημείο του ζωδιακού κύκλου, ταυτιζόταν με τον ομώνυμο αστερισμό. Σήμερα, όμως, εξαιτίας της μετάπτωσης των ισημεριών, το ζώδιο συμπίπτει με τον αστερισμό του Τοξότη. Μεσουρανεί συγχρόνως με τον Κύκνο και το Δελφίνο. Αναγνωρίζεται ως εξής: Αν προεκτείνουμε τη γραμμή των αστεριών α (Αλτάιρ) και θ (Αετού), θα συναντήσουμε τα αστέρια α και β της κεφαλής του Αιγόκερου, 3ου μεγέθους και τα γ, δ, ε της ουράς.
Στο ζωδιακό κύκλο ο Αιγόκερος είναι το δέκατο σημείο και αναφέρεται στην περίοδο 22 Δεκεμβρίου - 20 Ιανουαρίου.
Αμάλθεια. Ο πέμπτος σε λαμπρότητα από τους δορυφόρους του Δία, μεγέθους 13, ο πλησιέστερος δορυφόρος του πλανήτη. Ανακαλύφθηκε το 1892 από τον Αμερικανό αστρονόμο Έντουαρντ Μπάρναρντ.
Με την ίδια ονομασία αναφέρεται και ένας αστεροειδής με αύξοντα αριθμό 113, ο οποίος ανακαλύφθηκε στις 12 Μαρτίου 1871.
Αιξ. Το λαμπρό αστέρι 0,2 μεγέθους α Ηνιόχου, γνωστό ως Capella, μαζί με άλλα τρία αμυδρά αστέρια (Ερίφια). Ανήκει, με τον Ήλιο μας, στους λευκούς νάνους G.
Αετός. Μικρός αστερισμός από επτά αστέρια σε σχηματισμό αετού (Aquila), με λαμπρότερο τον αετό Aql. Αλτάιρ μεγέθους 0,9, που θεωρείται το 35ο από τα πλησιέστερα προς τη Γη αστέρια. Απέχει 5,02 pc=16,4 ε.φ.
Ακτινοβόλο σημείο, το. Σημείο του ουρανού, από το οποίο φαίνεται ότι προέρχονται οι διάττοντες «αστέρες» με μορφή βροχής.
Αλγκόλ. Το μεταβλητό αστέρι β Περσέα (Algol). Η λαμπρότητά του μεταβάλλεται από 2,3 μέχρι 3,4 μεγέθη μέσα σε περίοδο 2 ημερών και 21 ωρών. Βρίσκεται κοντά σε ομάδα αστεριών που απαρτίζουν τον αστερισμό «Κεφαλή Μέδουσας» ή «Demon Star». Έχει διάμετρο τρεις φορές μεγαλύτερη του Ήλιου. Διαπιστώθηκε (1889) ότι είναι φασματοσκοπικά διπλό αστέρι.
Αλκόρ. Το μικρό αστέρι δ΄ μεγέθους, 8ος αστέρας UMα της Μεγάλης Άρκτου, κοντά στον προτελευταίο αστέρα της ουράς, γνωστό ως Ιππεύς ή Ταχυδρόμος ή Δοκιμαστής. Οι αρχαίοι με αυτό δοκίμαζαν την όρασή τους (ALCOR = δοκιμαστής ορατότητας παρατηρητή).
Αλκυόνη. Το λαμπρότερο από τα 7 αστέρια της Πούλιας, μεγέθους 3, γνωστό ως η Ταύρου.
Αλντεμπαράν. Ο λαμπρότερος των 5 αστέρων των Υάδων, μεγέθους 1,1, γνωστός ως Λαμπαδίας (α Ταύρου).
Αλτάιρ. Άστρο πρώτου μεγέθους, το λαμπρότερο στον αστερισμό του Αετού. Το όνομα Αλτάιρ σημαίνει «ιπτάμενος αετός» και προέρχεται από το αραβικό «Ελ-νέερ ελ-τάιρ», με το οποίο αναγράφεται στον αραβικό άτλαντα αστερισμών. Παρουσιάζει χρώμα λευκό προς το κίτρινο, ανήκει στο φασματοσκοπικό τύπο του Σείριου και απέχει από τη Γη 14,17 έτη φωτός. Η ακτινική ταχύτητα, με την οποία ο Αλτάιρ πλησιάζει τη Γη, είναι 36 χιλιόμετρα στο δευτερόλεπτο, ενώ η παράλλαξή του είναι 0΄΄,23.
Αλώπηξ. Μικρός αστερισμός από αμυδρούς αστέρες, που εκτείνεται κατά μήκος της νότιας πλευράς του αστερισμού του Κύκνου, ανάμεσα σε δύο κλάδους του Γαλαξία μας.
Ανδρομέδα. Αστερισμός του βόρειου ημισφαιρίου από τον ομώνυμο μεγάλο σπειροειδή γαλαξία N.G.C. 224, γνωστός ως «νεφελοειδής της Ανδρομέδας», διαμέτρου 174.000 ε.φ. Ο αστερισμός της Ανδρομέδας αποτελεί συνέχεια του Πήγασου, σαν ουρά πολύ μεγάλης άρκτου. Ο β Ανδρομέδας είναι ο αστέρας Σιράχ, μεγέθους 2,2. Η Ανδρομέδα είναι ορατή το φθινόπωρο. Κεφαλή της είναι ο τριπλός αστέρας Αλφεράτζ.
Άντα. Αστεροειδής που ανακαλύφτηκε το 1904 από τον αστροφυσικό R. S. Dugan. Στη σειρά των αστεροειδών είναι ο 523ος. Το αστρικό μέγεθός του κατά τη μέση αντίθεσή του είναι 12,8. Περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο σε μέση απόσταση από αυτόν 444 εκατομμύρια χλμ. και σε τροχιά που η κλίση της είναι 4°,320.
Αντάρης, ο, ή «Καρδιά του Σκορπιού». Το πιο λαμπρό αστέρι του αστερισμού του Σκορπιού, μεγέθους 1,2, που συναγωνίζεται τον ερυθρό πλανήτη Άρη. Είναι ένας υπεργίγαντας αστέρας με διάμετρο 350 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Ήλιου.
Αντλία. Μικρός αστερισμός του νότιου ημισφαιρίου, ορατός όμως στον ελληνικό ουρανό τον Αύγουστο, με το διεθνές όνομα Antlia. Βρίσκεται 30° κάτω από τον ουράνιο ισημερινό, κάτω από τον αστερισμό Ύδρα.
«Απόλλων». Φιλόδοξο αμερικανικό πρόγραμμα εξερεύνησης της Σελήνης με επανδρωμένα διαστημόπλοια. Η προσπάθεια άρχισε το 1960 με πρόγραμμα αποστολής 20 διαστημόπλοιων. Το 1969 το «Απόλλων 11» με πλήρωμα τους Άρμστρογκ, Κόλινς και Όλντριν προσεδαφίστηκε στη Σελήνη. Ήταν η πρώτη φορά που πάτησε άνθρωπος στο δορυφόρο της Γης. Το «Απόλλων 11», αφού έκανε δειγματοληψία σεληνιακών πετρωμάτων και εγκατέστησε διάφορα όργανα, επέστρεψε στη Γη. Οι αποστολές διαστημόπλοιων συνεχίστηκαν ως το 1971, χρονιά που εκτοξεύθηκε το «Απόλλων 17».
Απόλλων. Μικρός αστεροειδής πλανήτης, που ανακαλύφτηκε το 1932 και έχει το περιήλιό του μέσα στην τροχιά της Αφροδίτης. Πλησιάζει τη Γη περίπου 5 εκατομμύρια χλμ.
Αργώ ή Ναυς. Αστερισμός του νότιου ημισφαιρίου, τον οποίο ανακάλυψε ο Άγγλος αστρονόμος Ε. Χάλεϊ (1656-1742). Είναι ο πρώτος σε έκταση αστερισμός και ο δεύτερος σε λαμπρότητα από τους απλανείς αστέρες μετά το Σείριο. Βρίσκεται ανάμεσα στους αστερισμούς Πυξίδα, Αντλία, Κένταυρος, Μυία κ.ά. και μοιάζει με πλοίο χωρίς πρύμνη.
Εξαιτίας της μεγάλης έκτασής του ο αστερισμός χωρίζεται σε μικρότερους όπως η Τρόπιδα, τα Ιστία, η Πρύμνη.
Αστρικά νέφη. Μεγάλες συμπυκνώσεις αστεριών κατά μήκος των κλάδων (βραχιόνων) του γαλαξία μας. Κάθε αστρικό νέφος αποτελείται από πολλά σμήνη αστέρων με χιλιάδες αστέρια.
Άρκτος, Μεγάλη. Ο γνωστότερος ορατός αστερισμός του Βόρειου Πόλου και του ουρανού. Είναι ορατός όλο το έτος και όλες τις ώρες της νύχτας, έχει όμως κάθε φορά και διαφορετική θέση ως προς το βόρειο ορίζοντα και το Βόρειο Πόλο (Πολικό). Ο αστερισμός περιλαμβάνει 138 αστέρες. Από αυτούς οι 7+12, 2ου μεγέθους –ορατοί με γυμνό μάτι– σχηματίζουν το σχήμα αρκούδας, οι 4 το τετράπλευρο α, β, γ, δ του σώματος και οι 3 ε, ζ, η την ουρά. Οι αστέρες βα είναι δείκτες (Pointers) του Πολικού αστέρα. Το μικρό αστέρι g, πάνω από το ζ της ουράς, μεγέθους 4, ονομάζεται Αλκόρ ή Σεϊδάκ (ελληνικά ιππεύς ή ταχυδρόμος). Η γωνιώδης απόσταση μεταξύ g και ζ είναι μόλις gζ = 11’ λεπτά τόξου. Με τη γωνιώδη απόσταση μεταξύ των δύο Pointers αβ = 5° και άλλες 4,5 φορές βρίσκουμε τον Πολικό αστέρα. Στον αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου υπάρχουν διάφορα νεφελώματα. Οι 7 λαμπροί αστέρες της έχουν και αραβικά ονόματα (με το αντίστοιχο μέγεθος): α Ντουμπέ (1,9), β Μεράκ (2,4), γ Φεγδά (2,5), δ Μεγκρέζ (3,5), ε Αλιόθ (1,7), ζ Μιζάρ (2,4), η Αλκαΐδ (2,6) και g Αλκόρ (4,0).
Ο Όμηρος ονομάζει τη Μεγάλη Άρκτο Άμαξα, με άλογα τους αστέρες ε, ζ, η, τους γ, δ τροχούς και τους α, β προφυλακτήρες.
Κατά την ελληνική μυθολογία, η Μεγάλη Άρκτος είναι η μητέρα του Αρκάδα, Καλλιστώ, μεταμορφωμένη σε αστερισμό από τη θεά Ήρα. Κατά την αρχαιότητα ονομαζόταν και Ελίκη (σαν έλικας γύρω από το Βόρειο Πόλο). Οι λαϊκές ονομασίες της Μεγάλης Άρκτου είναι «Αμάξι του Δαβίδ», «Κιβωτός του Νώε», «Συμπεθεριό», «Εφταπάρθενος χορός», «Κάραβος» κ.ά.
Άρκτος, Μικρή. Αστερισμός του Βόρειου Πόλου, όμοιος με τη Μεγάλη Άρκτο, με 7 ορατούς αστέρες σε σχηματισμό άρκτου, αλλά αντιστραμμένης, όπου ο 2ου μεγέθους α αστέρας στο άκρο της ουράς είναι ο Πολικός.
Στην ελληνική μυθολογία ονομάζεται Αρκάς, γιος της μεταμορφωμένης σε Μεγάλη Άρκτο Καλλιστώς. Εκτός του Πολικού, μόνο οι αστέρες β Κοχάμπ (2,2) και γ Φερκάντ (3,1) είναι ευδιάκριτοι· οι άλλοι 4 δ, ε, ζ, η είναι αμυδροί. Ο Πολικός απέχει από τη Γη 50 εκατομμύρια έτη φωτός. Ανάμεσα στις δύο Άρκτους παρεμβάλλεται ο αστερισμός «Δράκων».
Αρκτούρος. Ο λαμπρότατος απλανής αστέρας του αστερισμού Βοώτη, μεγέθους 0,2, που βρίσκεται στην προέκταση της ουράς της Μικρής Άρκτου.
Ασπίς του Σοβιέσκι. Είναι μικρός αστερισμός του βόρειου ημισφαίριου, «αμφιφανής» στον ελληνικό ουρανό. Αποτελείται από μικρούς αστέρες 4ου, 5ου μεγέθους του Αετού. Περιέχει τον ορατό ανώμαλο μεταβλητό αστέρα R Ασπίδας. Ονομάστηκε έτσι προς τιμή του ήρωα των Πολωνών Ιωάννη Σοβιέσκι.
Άτρακτος. Είναι καθεμιά από τις 24 υποθετικές γεωμετρικές ζώνες με πλάτος 15°, στις οποίες χωρίζεται η γήινη επιφάνεια. Οι τόποι οι οποίοι βρίσκονται στην ίδια ζώνη έχουν συμβατικά την ίδια ώρα, η οποία στην πραγματικότητα είναι η ώρα του κεντρικού μεσημβρινού της ατράκτου.
Άφήλιο. Είναι το σημείο της τροχιάς των πλανητών ή των κομητών το οποίο έχει τη μεγαλύτερη απόσταση από τον Ήλιο. Το αντίθετο, από άποψη απόστασης, σημείο της τροχιάς λέγεται περιήλιο. Τα ουράνια σώματα που υπάρχουν στο δικό μας ηλιακό σύστημα διαγράφουν γύρω από τον Ήλιο ελλειπτικές τροχιές, ενώ στη μία από τις δύο εστίες βρίσκεται ο Ήλιος. Η Γη βρίσκεται πιο μακριά από τον Ήλιο το καλοκαίρι, δηλαδή βρίσκεται στο αφήλιο στις 3 Ιουλίου, ενώ το χειμώνα η Γη πλησιάζει τον Ήλιο και βρίσκεται στο περιήλιο στις 3 Ιανουαρίου.
Αχιλλεύς. Είναι ο 588ος μικρός αστεροειδής πλανήτης που ανήκει στους Τρωικούς (60° προ του Διός), με περίοδο 11,98 έτη και μεγάλο ημιάξονα τροχιάς του 5,24 α. μ.
Βέλος. Αστερισμός του βόρειου ημισφαιρίου του ουρανού, βόρεια του Αετού και νότια του Κύκνου. Στους αστρονομικούς χάρτες είχε τη θέση του βέλους που κρατά στα νύχια του ο αετός του Δία. Οι αρχαίοι Εβραίοι αστρονόμοι, οι Άραβες, οι Πέρσες και οι Αρμένιοι ονόμαζαν τον αστερισμό επίσης «Βέλος».
Ο Ερατοσθένης απαριθμούσε σ’ αυτόν μόνο τέσσερις αστέρες, τους φωτεινότερους, που είναι περίπου 4ου μεγέθους, αλλά κατά τους νεότερους χρόνους θεωρήθηκε ότι περιλαμβάνει 16 ή 18. Ο αστέρας ζ του Βέλους παρουσιάζει ενδιαφέρον, γιατί είναι τριπλός: οι δύο από τους αστέρες του είναι 6ου μεγέθους και ο τρίτος 9ου, με χρώματα αντίστοιχα πράσινο, άσπρο και γαλάζιο.
Διαττόντων, βροχή (ή βροχή μετεωριτών). Η βροχή από μετεωρική ύλη (μετεωρίτες ή διάττοντες) που προέρχονται από ένα ακτινοβόλο σημείο του ουρανού και οφείλονται σε μετεωρικό σμήνος που προέρχεται από διάσπαση κάποιου κομήτη.
Συμβαίνουν περίπου εννέα βροχές διαττόντων το χρόνο. Από τις σημαντικότερες είναι η βροχή διαττόντων που συμβαίνει κάθε χρόνο μεταξύ 9 και 14 Αυγούστου, με πτώση 46 άστρων την ώρα. Επειδή το ακτινοβόλο σημείο βρίσκεται στην κατεύθυνση του αστερισμού του Περσέα, το μετεωρικό σμήνος τους ονομάζεται Περσίδες, και προέρχεται από διάσπαση του κομήτη Swift-Tuttle. Τα σμήνη του Νοεμβρίου που ονομάζονται Λεοντίδες έχουν τα ακτινοβόλα σημεία τους στους αστερισμούς του Ωρίωνα, του Λέοντα και της Ανδρομέδας και οφείλονται στη διάσπαση του κομήτη 55P/Tempel-Tuttle. Μια από τις εντυπωσιακότερες εμφανίσεις των Λεοντιδών πραγματοποιήθηκε το 2002.
Από τις πιο αξιόλογες βροχές μετεωριτών που έχουν παρατηρηθεί και καταγραφεί είναι η βροχή μετεωριτών το 1868 στο Πούλτσουκ της Πολωνίας, όπου υπολογίζονται ότι έπεσαν στη Γη περίπου 100.000 μετεωρίτες, και στο Λόμπρουκ της Αριζόνας των ΗΠΑ το 1912, όπου έπεσαν στη Γη 14.000 μετεωρίτες.
Εξάντας. Μικρός αστερισμός του νότιου ημισφαιρίου, κοντά στον ουράνιο ισημερινό μεταξύ Ύδρας και Λέοντα. Είναι ορατός στον ελληνικό ουρανό τους μήνες Αύγουστο, Σεπτέμβριο και Οκτώβριο.

No comments:

Post a Comment