Friday, June 19, 2009

ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ II

Πυθαγόρας ό Σάμιος ( Σάμος 580 π.χ. Μεταπόντιον, Κ. Ιταλίας 490 π.χ.). Υιός του Μνησάρχου και της Πυθαϊδος. Τον αναφέρουν οι : Διογένης, Πορφύριος, Ιάμβλιχος, Αριστόξενος, Απολλώνιος ο Τυανεύς, Δικαίαρχος, Στοβαίος, Εμπεδοκλής, Ηρόδοτος, Ηράκλειτος κ.α.Μαθητής του Φερεκύδου στην Λέσβο, του Ερμοδάμαντος στην Σάμο, του Αναξιμάνδρου στην Μίλητο και του Θαλού. Εφοδιασμένος με συστατικές επιστολές του Τυράνου της Σάμου Πολυκράτους προς τον Φαραώ Άμασιν, επισκέφτηκε την Αίγυπτο και έμεινε στην Μέμφιδα, Ηλιούπολιν και Διόσπολιν. Όταν ο Βασιλιάς των Περσών Καμβύσις κατέλαβε την Αίγυπτο, ο Πυθαγόρας συνελήφθη και εστάλη ως αιχμάλωτος στην Βαβυλώνα. Με προσωπική παρέμβαση του Έλληνα ιατρού, του Βασιλέα των Περσών, Δημοκήδη, αφέθη ελεύθερος και επέστρεψε στην πατρίδα του στην Σάμο. Απο την Σάμο ταξείδεψε στην Δήλο, στο Ιδαίον Άντρον της Κρήτης και στους Δελφούς, όπου γνώρισε την Ιέρεια Θεμιστόκλεια. Αργότερα πήγε στον Κρότωνα της Μεγάλης Ελλάδος, όπου ίδρυσε την περίφημη Πυθαγόρειο Σχολή, που θεωρείται το Πρώτο Πανεμιστήμιο του Κόσμου.
Το πανεμιστήμιο είχε παραρτήματα σε διάφορες πόλεις της Μεγάλης Ελλάδος και αποτελέιτο απο 4 σχολές : θεολογική- Πολιτικών επιστημών- Ιατρική- Φυσικομαθηματική (γεωμετρία, αστρονομία, μηχανική, θεωρία των αριθμών και μουσική). Στο Πανεπιστήμιο αυτό υπήρχε στην είσοδο η επιγραφή «Μηδείς αγεωμέτρητος εισίτω». Άσκησε μεγάλη ανάπτυξη των επιστημών στην Ελλάδα.Κρατήρας της σελήνης ονομάστηκε προς τιμήν του Πυθαγόρας. Πρώτος ανέπτυξε τα μαθηματικά ως επιστήμη. Δεν έχουν διασωθή γραπτά του κείμενα. Το αντικείμενο της πρώτης του έρευνας ήταν οι αριθμοί και τα σχήματα. Οι αριθμοί δεν ήταν απλά σύμβολα ποσοτικών σχέσεων, αλλά η ουσία του κόσμου.
Η μονάς συμβόλιζε το πνεύμα, τον αιθέρα, την ενέργεια. Η δυάς ήταν ύλη απο «ύδωρ» και «γή». Η τριάς ήταν ο χρόνος ως θεότης, δηλαδή, παρελθόν- παρόν και μέλλον. Η τετράς συμβόλιζε τον χώρο, την «Τάξιν του κόσμου». Η πεντάς συμβόλιζε τα πέντε στοιχεία απο τα οποία αποτελείται ο κόσμος : γή- ύδωρ- αήρ- πήρ- αιθήρ και τα πέντε αντίστοιχα πολύεδρα (κύβος, εικοσάεδρον, οκτάεδρον, τετράεδρον, δωδεκάεδρον). Η εξάς ήταν τα έξι είδη των εμψύχων όντων : Θεοί, δαίμονες, ήρωες, άνθρωποι, ζώα, φυτά. Η επτάς παρίστανε τους επτά πλανήτες : Ήλιος, Σελήνη, Ερμής, Αφροδίτη, Αρής, Κρόνος, Ζεύς. Η οκτάς παρίστανε τις οκτώ ουράνιες σφαίρες και τους οκτώ φθόγγους της μουσικής κλίμακος, της αρμονίας του κόσμου. Η εννεάς συμβόλιζε τους εννέα κοσμικούς χώρους του στερεώματος. Η δεκάς συμβόλιζε το σύμπαν. Οι πραγματείες του Πυθαγόρου ήταν : «Περί αρτίων και περιττών αριθμών», «Περί ασυμμέτρων αριθμών», «Περί τελείων αριθμών», «Περί τριγώνων, τετραγώνων κτλ. Αριθμών», «Περί των φίλων αριθμών», «Γεωμετρική απεικόνιση τετραγωνικής ρίζας όλων των αριθμών με την βοήθειαν της πολυγωνικής σπείρας του Θεαιτήτου», «Περί κοσμικών αριθμών και των Ιδιοτήτων αυτών», «Περί αριθμητικών, γεωμετρικών και αρμονικών προόδων», «Μαθηματική αναδρομική ακολουθία της μορφής 1,Φ,Φ2,Φ3...,Φν», «Περί μαθηματικής συμβολικής Λογικής». Οι έρευνες του Πυθαγόρα περιλαμβάνουν : θεωρία των αριθμών, γεωμετρία, αστρονομία και φυσική. Η θεωρία των πυθαγορίων «Περί της αρμονίας των ουρανίων σφαιρων» στηρίζεται στην παρατήρηση, ότι κάθε σώμα κινούμενον παράγει ήχο. Το φαινόμενο τούτο παρατηρείται κατά την κίνηση των άστρων και κυρίως των πλανητών.
Οι Πυθαγόρειοι διατύπωσαν τη θεωρία ότι ο κόσμος είναι σφαιρικός και πεπερασμένος. Πρώτοι μίλησαν για την σφαιρικότητα της γής, την κίνησή της γύρω απο τον άξονά της και τον ήλιο, καθώς και την λόξωση της εκλειπτικής. Ο Πυθαγόρας ασχολήθηκε επίσης και με φάρμακα.
Πυθέας ό Μασσαλιώτης. ( Μασσαλία, 4ος αί.π.χ.). Ο πρώτος Έλληνας που περιέγραψε τα Βρεταννικά νησιά. Γεννήθηκε και έζησε στην Μασσαλία, αποικία των Φωκαέων. Επικεφαλής εμπορικής αποστολής κατευθύνθηκε βόρεια. Πέρασε τις Ηράκλειες στήλες και την Ελληνική πόλιν (απο τον Ατλαντικό) Γάδειραν και παραπλέοντας τις ακτές της Ιβηρίας και της Γαλλίας, έφτασε στην Μάγχη. Πήγε στη νήσο Ικτίς, μεταξυ Αγγλίας και Ιρλανδίας. Έφτασε στις ακτες της Σκοτίας έως και την νήσον Θούλη (Ισλανδία) καί τέλος στον αρκτικό κύκλο. Πρώτος υπελόγισε με ακρίβεια το γεωγραφικό πλάτος της Μασσαλίας, χρησιμοποιώντας τον γνώμονα, καθώς και την απόσταση Βρεταννίας – Μασσαλίας με ακρίβεια. Υπελόγισε την περίμετρο της Βρεταννίας σε 40000χιλ. στάδια δηλ. 7400χλμ. Διεπίστωσε τη σχέση ανάμεσα στις παλίρροιες και στην σελήνη. Πλάτυνε τα όρια του τότε γνωστού κόσμου. Έργα του : «Γής περίοδος», «Τα περί Ωκεανού».
Σέλευκος ό Σελεύκειος ( Σελεύκεια επί του Τίγρητος, 2ος αί.π.χ.). Τον αναφέρει ο Πλούταρχος και ο Στράβων. Έλυσε πολλά αστρονομικά προβλήματα, όπως ότι η γή κινείται γύρω απο τον ήλιο και περιστρέφεται απο τον άξονά της.
Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, ο Αρίσταρχος υπέθεται το ηλιοκεντρικό σύστημα, ενώ ο Σέλευκος το θεωρούσε βέβαιο. Εξήγησε το φαινόμενο των πλημμυριών μέσω της αντιστάσεως της σελήνης στην ημερήσια περιστροφή της ατμόσφαιρας. Ανεκάλυψε περιοδικές ανισότητες στις παλίρροιες της ερυθράς θάλασσας και τις συνέδεσε με την θέση της σελήνης στον ζωδιακό κύκλο. Πρός τιμήν του ονομάστηκε Σέλευκος ένας κρατήρας της Σελήνης.
Σωσιγένης ό Αλεξανδρεύς ( 1ος αί.π.χ.). Σύμβουλος του Καίσαρος. Τον αναφέρουν Καίσαρ, Πλίνιος και Πλούταρχος. Με εντολή του Καίσαρος μετερρύθμισε το ημερολόγιο (46π.χ.). Μετάβαση απο το παλαιό ημερολόγιο των 365 ημερών στο νέο Ιουλιανό ημερολόγιο των 365 ¼ ημερών με προσθήκη 1 ημέρας κάθε 4 χρόνια (δίσεκτον έτος). Για να γίνει η διόρθωση το έτος 46π.χ διήρκεσε 445 ημέρες. Εκείνο το έτος ονομάσθη «annum confusionis» και πρόσθεσε στους μήνες των 29 και 30 ημερών, μία ή δύο ημέρες , ώστε να συμπληρώσει 365 ημέρες. Αυτό διότι το τροπικό έτος υπολογιζόταν τότε ότι είχε 365,25 ημέρες. Οπότε 1 ημέρα/4 έτη εξομάλυνε την διαφορά. Η επιπλέον ημέρα προστέθηκε στον Φεβρουάριο (ο οποίος είχε 28 ημέρες και ήταν αφιερωμένος στους θεούς του κάτω κόσμου). Η ημέρα μπήκε μετά την έκτη πρό των Καλενδών του Μαρτίου και ονομάσθη «δίς έκτη πρό των Καλενδών, δηλ. δίσεκτα και τα έτη με την επιπλέον ημέρα». Το Ιουλιανό έγινε το επίσημο, ο Σωσιγένης όμως είχε υπολογίσει το έτος στις 365,25 αντί των 365,242217. Έτσι προστέθεσε ανά 128 χρόνια μία σχεδόν ημέρα. Το 1582 είχε φθάσει τις 10 ημέρες. Ο Νικηφόρος Γρηγοράς απο τον 14ον αιώνα είχε επισημάνει τις λεπτομέρειες. Έτσι ο Λίλιος αστρονόμος απο την Καλαβρία προσπέρασε 10 ημέρες το 1582 μετά την 4ην Φεβρουαρίου ήρθε η 15η και ώρισε απο τα επαιώνια έτη (1400, 1500, 1600 κτλ) να είναι δίσεκτα μόνο αυτά που διαιρούνται διά του 400. Έτσι μειωνόταν ο αριθμός των δισέκτων και η απόκλιση απο το τροπικό έτος. Το νέο ημερολόγιο ονομάσθη Γρηγοριανό και υϊοθετήθηκε απο την Ελλάδα μόλις το 1923, διότι οι θρησκευτικοί ηγέτες οδηγούσαν τον κόσμο σε άρνηση της μεταρυθμίσως.Άλλα έργα του : «Υπόμνημα είς το έργον του Αριστοτέλους», «Περί ουρανού» και «Περί όψεως», δεν σώζεται.
Σωσιγένης ό Περιπατητικός ( 1ος αί.μ.χ.). Δάσκαλος του Αλεξάνδρου του Αφροδισιέως. Τον αναφέρουν οι Δέξιππος, Αμμώνιος, Πρόκλος και Σιμπλίκιος. Έργο του : «Περί των ανελιττουσών (επανακυλιομένων) σφαιρών». Κριτική στο Αριστοτέλιο σύστημα των ομοκέντρων σφαιρών με αφορμή παρατηρήσεως στην Δακτυλιοειδή έκλειψη του ηλίου, το 164 μ.χ διετύπωσε την άποψη ότι δεν περιστρέφονται όλες οι σφαίρες γύρω απο το κέντρο, αλλά μόνο γύρω απο το δικό της η κάθε μία. Σώζονται αποσμάσματα (Σιμπλίκιος, στο σύγγραμμα του Αριστοτέλους, «Περί ουρανού»). Επηρέασε τον Κοπέρνικο.
Τεύκρος ό Κυζικηνός ( Κύζικος – Προποντίς, 1ος αί.π.χ.). Αντιπροσωπεύει πρώιμα στοιχεία της Ελληνικής αστρολογίας. Τον αναφέρουν οι Σούδα, Αθήναιος και Στέφανος Βυζάντιος.Τα συγγράμματά του είναι γνωστά μόνο απο αποσμάσματά των, που παρατίθενται σε μεταγενέστερες πραγματείες. «Περί χρυσοφόρου γής», «Περί του Βυζαντίου», «Μιθριδατικών πράξεων», βιβλία 5. «Περί Τύρου», βιβλία 5. «Αραβικών», βιβλία 5.
Τιμαίος ό Λοκρός ( Λοκροί – Μεγάλη Ελλάς, 5ος αί.π.χ.). Πυθαγόρειος φιλόσοφος, δάσκαλος του Πλάτωνος. Ο διάλογος μάλιστα του Πλάτωνος «Τιμαίος» τον αφιέρωσε σ’αυτόν. Μετά την ίδρυση της σχολής του Κρότωνος ίδρυσε στους Λοκρούς Πυθαφόρεια σχολή. Τον αναφέρει ο Πρόκλος : «Οι Πυθαγόρειοι το μέν τρίγωνον απλώς αρχήν γενέσεως είναι φασί και της των γενητών ειδοποιϊας, διό και τους λόγους τους φυσικούς και της των στοιχείων δημιουργίας τριγωνικούς είναι φασίν ο Τιμαίος..», τον αναφέρουν επίσης η Σούδα και ο Νικόμαχος. Άλλα έργα του : «Περί φύσεως», σώζεται. «Περί Πυθαγορείου Βίου», «Μαθηματικά», δεν σώζεται και «Κοσμολογία», όπου ασχολείται με την δημιουργία του Σύμπαντος («Ο Θεός δημιούργησε την γή απο ύλη, της έδωσε σφαιρική μορφή και κυκλική κίνηση..»).
Τιμοχάρης ό Αλεξανδρεύς ( 3ος αί.π.χ.). Έζησε την εποχή του Βασιλέα Πτολεμαίου του Ά. Ο πρώτος επιστήμονας που προσδιόρισε τις θέσεις των βασικών αστέρων, αφού υπολόγισε τις αποστάσεις των, απο σταθερά σημεία στον ουρανό. Έκανε σημαντικές παρατηρήσεις των πλανητών και του ηλίου. Συνεργάτης του ήταν ο Αρίστυλος. Οι δύο αυτοί αστρονόμοι θεωρούνται οι πρώτοι συντάκτες του αστρικού καταλόγου. Το έργο του Τιμοχάρου συνέχισε ο Ίππαρχος, ο οποίος βασίστηκε σε μετρήσεις του Τιμοχάρου για τον προσδιορισμό της ισημερίας. Κρατήρας της σελήνης ονομάστηκε Τιμοχάρης πρός τιμήν του.
Υπατία ή Γεωμετρική ( Αλεξάνδρεια – πέθανε το 415μ.χ.). Κόρη και βοηθός του μαθηματικού Θέωνος του Αλεξανδρέως. Σπούδασε αρχικά στην Αλεξάνδρεια και στην συνέχεια στην Αθήνα, όπου εφοίτησε στην νεοπλατωνική σχολή του Πρόκλου και του Ιεροκλέους. Επέστρεψε στην Αλεξάνδρεια, όπου δίδαξε μαθηματικά, αστρονομία και φιλοσοφία. Μαθητές της ήταν ο Τρωϊλός ο Σοφιστής, ο Ιεροκλής, ο Συνέσιος καί άλλοι. Ασχολήθηκε με την γεωμετρία καθώς και με τεχνικά ζητήματα. Η Υπατία ήταν μεγαλοφυής γυνή, εκπάγλου καλλονής. Η διαφωνία της με τον αρχιεπίσκοπο Αλεξανδρείας (κ)ύριλλο έγινε αφορμή για λυντσάρισμά της απο όχλο χριστιανών στην Αλεξάδρεια το 415μ.χ. Ορθώς θεωρείται ως «Μάρτυρας» της Επιστήμης. Έργα της : «Υπόμνημα είς Διόφαντον», «Υπόμνημα είς τα κωνικά του μαθηματικού Απολλωνίου του Περγαίου», «Αστρονομικός κανών του Πτολεμαίου». Είχε αλληλογραφία επάνω σε επιστημονικά θέματα με τον Συνέσιο (404 – 407 μ.χ.). Τα έργα της, όπως άλλωστε και η ίδια δεν σώθηκαν απο τους οπαδούς της θρησκείας της «αγάπης».
Υψικλής ό Αλεξανδρεύς ( 2ος αί.μ.χ.). Έζησε στην Αλεξάνδρεια. Έργα : «Περί πολυέδρων», σώζεται. «Αρμονία των Σφαιρών», δεν σώζεται. «Πολυγωνικοί αριθμοί». Στην αστρονομία : «Περί της των ζωδίων αναφοράς» και «αναφορικόν», σώζεται. Υπολογίζει το μήκος κάθε ημέρας στην Αλεξάνδρεια. Η εκλειπτική διαιρείται σε 360 μοίρες. Καθορίζει τον χρόνο ανατολής των αστέρων του ζωδιακού κύκλου στην Αλεξάνδρεια με βάση «Κανόνες διαφοράς» και όχι τριγωνομετρικούς κανόνες, όπως ο Ίππαρχος. Επίσης μελέτησε τις αριθμητικές Προόδους.
Φερεκύδης ό Σύριος ( Σύρος, 6ος αί.π.χ.). Υιός του Βάβυδος, δάσκαλος του Πυθαγόρου, σύγχρονος του Θαλού, του Αναξιμάνδρου και Αναξιμένους. Ταξείδεψε στην Αίγυπτο και ίδρυσε σχολή στην Σάμο. Τον αναφέρει ο Διογένης. Έργο : «Ηλιοτρόπιον ή Σκιάθηρον» κατασκεύασε όργανο, που ήταν ένα είδος τελειοποιημένου γνώμονος και χρησίμευε για τον καθορισμό μεσημβρινής γραμμής, τον υπολογισμό της διάρκεια του έτους και του γεωγραφικού πλάτους. Το έφτιαξε στην Σάμο. «Περί των επτά τμημάτων του Σύμπαντος» Άπειρον διάστημα- ουρανός απλανών αστέρων- ουρανός πλανητών- σφαίρα ηλίου- σφαίρα σελήνης- σφαίρα γής- τα υπό την γήν. «Πεντέμυχος» Ιστορία της δημιουργίας του κόσμου. Υπάρχουν τρία αιώνια όντα : Ζής (Ζεύς), Χρόνος (Κρόνος), Χθονιή (Γή). Ο Φερεκύδης προέβλεπε τις εκλείψεις ηλίου και σελήνης.
Φίλιππος ό Μενδαίος ( Μένδη- Μακεδονία, 4ος αί.π.χ.). Σπούδασε στην Ακαδημία του Πλάτωνος, του οποίου ήταν ένας απο τους πιό αγαπημένους μαθητές. Αργότερα δίδαξε στην Ακαδημία. Η Σούδα αναφέρει 23 τίτλους συγγραμμάτων του, 10 απο τα οποία είναι σχετικά με την αστρονομία. Έργο : «Αριθμητικά», «Περί πολυγώνων αριθμών», «Κυκλικά», «Μεσότητες», «Επινομίς» στο σύγραμμα αυτό χρησιμοποιεί για πρώτη φορά τον όρο «στερεομετρία». Ο Φίλιππος εξέδωσε τους «Νόμους» του Πλάτωνος.
Φίλιππος ό Οπούντιος ( Οπούς Λοκρίδος, 4ος αί.π.χ.). Μαθητής του Πλάτωνος. Σύγχρονος του Ευδόξου. Τον αναφέρουν οι : Βιτρούβιος, Στοβαίος, Εύδημος, Διογένης, Σούδα και ο Στέφανος Βυζάντιος. Έργα : Μαθηματικά (Αριθμητικά-Περί πολυγώνων αριθμών-Κυκλικά- Μεσότητες), Φυσικής ( Περί χρόνου- Οπτικών βιβλία 2- Ενοπτρικών βιβλία 2- Ουράνιον τόξον ως Φαινόμενον διαθλάσεως), Μετεωρολογία (Περί ανέμων – Περί αστραπών), Αστρονομία : «Επινομίς» σύγγραμμα σημαντικό για την μελέτη των Πλατωνικών απόψεων επάνω στην αστρονομία και την φυσική. Το δημοσίευσε μετά τον θάνατο του δασκάλου του. «Περί της αποστάσεως του ήλιου και σελήνης», «Περί εκλείψεως σελήνης», «Περί μεγέθους ηλίου και σελήνης», «Περί πλανητών», «Επεξήγησις της Πυθαγορείου αστρονομίας». Τα μαθηματικά συγγράμματα και η Επινομίς αποδίδονται απο πολλούς ερευνητές στον Φίλιππο τον Μενδαίο. Η σύγχυση προφανώς λόγω συνωνυμίας. Απο τα συγγράμματα σώζονται μόν ελάχιστα αποσμάσματα στο έργο άλλων συγγραφέων.
Φιλόλαος ό Ταραντίνος ( Τάρας ή Κρότων Μ. Ελλάς, 530- 470π.χ.). Πυθαγόρειος, έζησε στην Θήβα και συνέλαβε στη διάδοση της Πυθαγόρειας φιλοσοφίας. Μαθητές του ήταν ο Σιμμίας και ο Κέβης, όπως αναφέρει ο Πλάτων, καθώς και οι Πυθαγόρειοι της Φλειούντος, κατά τον Διογένη. Τον αναφέρει επίσης ο Βιτρούβιος. Επηρέασε τον Πλάτωνα και τους μαθητές και διαδόχους του. Το κοσμολογικό σύστημα των Πυθαγορείων απεδίδετο κατά την αρχαιότητα στον Φιλόλαο.Εδίδαξε με βάση την αλληγορική ερμηνεία των Πυθαγορείων «δι’αινιγμάτων».Είναι ιδρυτής της θεωρίας «Περί των αριθμών των Πυθαγορείων».Έργο : «Περί Φύσεως» βιβλία 3. Σώζονται αποσμάσματα. Σχολιάζεται απο τον Αριστοτέλη («Περί ουρανού- 13,293α»). Κατά τον Φιλόλαο τα πάντα είναι διατεταγμένα κατ’αριθμητικάς σχέσεις, όπως οι αριθμοί, ο δέ κόσμος είναι είς και αιώνιος. Το σύμπαν είναι σφαιρικόν. Υπάρχει έν κεντρικόν πύρ περί το οποίον περιστρέφονται αί δέκα σφαίραι, ήτοι : «ο ήλιος, η σελήνη, η γή, οι πέντε πλανήται, η σφαίρα των απλανών και η αντίχθων, συμπληρούσα την δεκάδα και ήτις είναι αόρατος είς ημάς, διότι ζώμεν είς το αντίθετον πρός αυτήν ημισφαίριον της γής». Η γή περιστρέφεται γύρω απο τον άξονά της.
Τα βιβλία του Φιλολάου ήταν πολύ γνωστά στην αρχαιότητα. Ο Πλάτων αγόρασε τα βιβλία του στην υπερβολική τιμή των εκατόν μνών και απ’αυτά ενεπνεύσθη την συγγραφή του «Τιμαίου». Από το «Περί φύσεως» δεν σώζονται αποσμάσματα.
Στην Αστρονομία ο Φιλόλαος ήταν η βάση που στήριξε τις επιστημονικές θεωρίες της Αναγεννήσεως (Κοπέρνικος, Γαλιλαίος, Bruno, Giordani). Ο Φιλόλαος ασχολήθη με την εύρεση των «κοσμικών σωμάτων», δηλαδή των 4 στοιχείων, απο τα οποία έχει συσταθεί το κοσμικό σύμπαν. Αυτά είναι το τετράεδρο (πύρ), το οκτάεδρο (αήρ), το εικοσάεδρο (ύδωρ), και ο Κύβος (γή).
Χαλκίδιος ό Αστρονόμος ( 4ος αί.μ.χ.). Μελέτησε τον Άδραστο και άλλους φιλοσόφους πρό του Πλωτίνου. Μετάφραση στα λατινικά και σχόλια στο έργο του Πλάτωνος. Ο Πλάτων έγινε γνωστός στην δύση σχεδόν αποκλειστικά απο τη μετάφραση του Χαλκιδίου. Μελέτησε την κίνηση των πλανητών Ερμού και Αφροδίτης γύρω απο τον ήλιο.
Χάρμανδρος ό Μαθηματικός ( 1ος αί.π.χ.). Τον αναφέρουν ο Πάππος και ο Σενέκας. Έργοτου : «Σχόλια είς τα συγγράμματα Απολλωνίου του Περγαίου», «Περί κομητών» σώζονται αποσμάσματα. Στο έργο του Απολλωνίου πρόσθεσε κεφάλαιο με τίτλο «Επίπεδοι τόποι»
Αριστύλος (3ος αι. π.Χ.). Σάμιος αστρονόμος που έζησε και εργάστηκε στην Αλεξάνδρεια επί Πτολεμαίων. Μαζί με τον Τιμοχάρη έκαναν παρατηρήσεις για τους απλανείς αστέρες, όπως αναφέρει η «Μαθηματική σύνταξις» (Αλμαγέστη) του Κλαύδιου Πτολεμαίου.
Αντζέλι, Άντζελο (1846-1931). Ιταλός χημικός, καθηγητής της Φαρμακευτικής Χημείας στο Παλέρμο και της Οργανικής Χημείας στη Φλωρεντία. Έμεινε γνωστός για τις έρευνές του και τις εφευρέσεις του. Στον Αντζέλι οφείλεται μια χαρακτηριστική αντίδραση των αλδεϋδών. Έκανε σημαντικές έρευνες για τους ετεροκυκλικούς πυρήνες και για τα παράγωγα του βενζολίου.
Αρένιους, Σβάντε Άουγκουστ (1859-1927). Σουηδός χημικός και φυσικός, ένας από τους θεμελιωτές της σύγχρονης Χημείας. Διατέλεσε καθηγητής του πανεπιστημίου της Στοκχόλμης και πρύτανης του ίδιου πανεπιστημίου από το 1897. Το 1903 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ για τις εργασίες του στον τομέα της χημείας. Το 1905 διορίστηκε διευθυντής του ιδρύματος Νόμπελ φυσικοχημικών πειραματικών ερευνών. Τη θέση αυτή κράτησε ως τη μέρα του θανάτου του. Ασχολήθηκε με τη φυσική και ιδιαίτερα με την εξέλιξη των κοσμικών συστημάτων. Διατύπωσε την άποψη ότι η βαθμιαία ελάττωση της ενέργειας προς την κατεύθυνση μιας αύξησης της εντροπίας στους αστέρες βρίσκεται σε ψηλότερο επίπεδο στα νεφελώματα. Πρώτος διατύπωσε την υπόθεση της «πανσπερμίας», σύμφωνα με την οποία η ζωή μπορεί να υπάρξει παντού στο σύμπαν με τη μορφή σπορίων, που μεταφέρονται από αστέρα σε αστέρα με το φως ή άλλες ακτινοβολίες. Έγινε περισσότερο γνωστός για τη θεωρία του σχετικά με τη διάσπαση των ηλεκτρολυτών σε ιόντα. Η θεωρία αυτή έχει το όνομά του. Ο Αρένιους, για να εξηγήσει τη διάβαση του ηλεκτρικού ρεύματος μέσα από τα ηλεκτρολυτικά διαλύματα, δέχτηκε ότι τα μόρια των λεγόμενων ηλεκτρολυτών, δηλαδή των βάσεων, οξέων ή αλάτων που βρίσκονται μέσα στο διαλυτικό μέσο, είναι μερικώς διασπαρμένα σε απλούστερα συστατικά, άτομα ή ομάδες ατόμων, τα οποία είναι φορτισμένα με θετικό ή αρνητικό φορτίο και τα οποία ονομάζονται ιόντα. Όταν μέσα στο διάλυμα υπάρχουν δύο ηλεκτρόδια, που συνδέονται με το θετικό και τον αρνητικό πόλο ηλεκτρικής στήλης, τότε κατευθύνονται τα αρνητικά φορτισμένα στο θετικό πόλο, ενώ τα θετικά φορτισμένα στον αρνητικό. Η ουσία της θεωρίας του Αρένιους είναι ότι τα μόρια δε διασπώνται όταν μεταβιβαστεί μέσα στο διάλυμα ηλεκτρικό ρεύμα, αλλά είναι διασπαρμένα και όταν δεν περνάει ρεύμα. Οι διάφορες μετρήσεις απέδειξαν ότι στα διαλύματα των ηλεκτρολυτών ο αριθμός των συγκροτημάτων είναι μεγαλύτερος από τον αριθμό των διαλυμένων μορίων. Επομένως, πρέπει να δεχτούμε ότι μέρος των μορίων είναι διασπαρμένο. Ο πειραματικός έλεγχος απέδειξε ότι η θεωρία του Αρένιους είναι σωστή.
Στον Αρένιους οφείλονται και οι σημαντικές πρόοδοι στη βιοχημεία, ιδιαίτερα στο θέμα της δράσης των τοξινών και των αντιτοξινών.
Τα πιο σημαντικά συγγράμματά του είναι τα εξής: «Θεωρητική ηλεκτροχημεία», «Θεωρίες της χημείας», «Ανοσοχημεία», «Η γένεση του κόσμου».
Αγκρίκολα, Γεώργιος (1494-1555). Γερμανός ουμανιστής, γιατρός και φυσιοδίφης, θεμελιωτής της σύγχρονης ορυκτολογίας. Αφού απόκτησε πολύπλευρη μόρφωση, ο Αγκρίκολα εργάστηκε ως γιατρός από το 1527 έως το 1533 στην πόλη Γιόακιμσταλ, η οποία βρισκόταν σε μια περιοχή πλούσια σε ορυκτά. Από εκεί ξεκινάει και το ενδιαφέρον του για την ορυκτολογία καθώς έψαχνε για ορυκτά φάρμακα. Στο κυριότερο σύγγραμμά του «Περί μετάλλων» θέτει τις βάσεις για την ανάπτυξη της μεταλλοβιομηχανίας, έτσι όπως αυτή εξελίχτηκε τους δυο επόμενους αιώνες.
Αγκασίζ, Ζαν Λουί Ροντόλφ (1807-1873). Ελβετός φυσιοδίφης. Ασχολήθηκε αρχικά με ιχθυολογικές έρευνες και στη συνέχεια επιδόθηκε στη μελέτη της κίνησης των παγετώνων. Το 1846 πήγε στις ΗΠΑ και το 1848 τοποθετήθηκε καθηγητής της Φυσικής Ιστορίας στο πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ. Στην Αμερική παρέμεινε ως το θάνατό του.
Ο Αγκασίζ έγινε κυρίως γνωστός για τις έρευνές του σχετικά με τους παγετώνες. Η βασική θεωρία που διατύπωσε πάνω στο θέμα αυτό («θεωρία των παγετώνων του Αγκασίζ») περιέχεται στο βιβλίο του «Μελέτες για τους παγετώνες».
Το όνομα του Αγκασίζ δόθηκε σε τεράστια λίμνη της εποχής των παγετώνων, η οποία κάλυπτε εκτεταμένη περιοχή του κεντρικού Καναδά και υπολείμματα της οποίας είναι οι λίμνες Ουίνιπεγκ, Ουινιπέγκοσις, Μανιτόμπα κ.ά.
Αέτιος ο Αμιδηνός (6ος αιώνας). Διαπρεπής Έλληνας γιατρός, που καταγόταν από την Άμιδα, πόλη της Βόρειας Μεσοποταμίας στις όχθες του ποταμού Τίγρη (σημερινό Ντιαρμπεκίρ της Ανατολικής Τουρκίας). Σπούδασε στην Αλεξάνδρεια και σταδιοδρόμησε στην Κωνσταντινούπολη, όπου έγινε προσωπικός γιατρός του αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α’ (527-565). Έγραψε το έργο «Βιβλία ιατρικά εκκαίδεκα», κάτι ανάλογο με ιατρική εγκυκλοπαίδεια, στο οποίο συγκέντρωσε και παρέθεσε γνώμες και απόψεις προγενέστερων γνωστών γιατρών, κυρίως του Γαληνού, προσθέτοντας όμως και πολλές δικές του απόψεις, παρατηρήσεις και διαπιστώσεις. Ο Αέτιος στο βιβλίο του εξετάζει και αναλύει με παραστατικότητα πολλές ασθένειες και προτείνει τρόπους θεραπείας τους.



Αλαμπέρ, Ζαν λε Ρον ντ' (1717-1783). Γάλλος μαθηματικός, φιλόσοφος και εγκυκλοπαιδιστής. Μία από τις κορυφαίες μορφές του Διαφωτισμού στη Γαλλία. Γεννήθηκε στο Παρίσι. Είχε πρόωρη πνευματική ανάπτυξη και σε ηλικία 4 ετών γράφτηκε στο δημοτικό σχολείο, από το οποίο αποφοίτησε σε ηλικία 10 ετών. Σε ηλικία 12 ετών μπήκε στο κολέγιο Μαζαρέν. Το 1739 δημοσίευσε τις εργασίες του για τον ολοκληρωτικό λογισμό και τη διάπλαση των στερεών σωμάτων. Χάρη, κυρίως, στις εργασίες του έγινε μέλος το 1741, στην Ακαδημία Επιστημών και το 1747 μετά τη μελέτη του «Παρατηρήσεις επί του γενικού αιτίου των ανέμων» γίνεται μέλος της Ακαδημίας του Βερολίνου. Το 1754 εκλέχτηκε μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας, της οποίας το 1772 έγινε ισόβιος γραμματέας. Από το 1746 άρχισε να συνεργάζεται με τον Ντιντερό στη σύνταξη της «Εγκυκλοπαίδειας» και ανέλαβε τα άρθρα των θετικών επιστημών. Συνέγραψε επίσης, για το ίδιο έργο, τον περίφημο «Προεισαγωγικό Λόγο».
Μετά το θάνατο του Βολταίρου έγινε ένας από τους αρχηγούς του διανοητικού κινήματος του Διαφωτισμού. Πίστευε ότι ο άνθρωπος έπρεπε να απαλλαγεί από τις θρησκευτικές προλήψεις και την πίστη σε κάθε αυθεντία. Η μόρφωση, μέσω του λόγου και της επιστημονικής κριτικής, έπρεπε να αποβλέπει στην αυτοτέλεια και την ελευθερία σκέψης και δράσης.
Οι ιδέες του τον έφεραν σε σύγκρουση με το απολυταρχικό πολίτευμα και τις θρησκευτικές αρχές της χώρας του. Το έργο του «Η καταστροφή των Ιησουιτών στη Γαλλία», που προκάλεσε πολλές αντιδράσεις, είναι ανοιχτή επίθεση εναντίον των Ιησουιτών και καυτηριάζει την αγάπη τους για δύναμη και εξουσία.
Εκτός από τις εργασίες που αναφέρθηκαν, έγραψε μία πραγματεία «Περί Δυναμικής» το 1743, στην οποία διατυπώνεται η αρχή του Ντ’ Αλαμπέρ: «Αν ένα σύστημα υλικών σημείων υποκείμενων σε συνδέσμους κινείται κάτω από την επίδραση εξωτερικών δυνάμεων, υπάρχει ισορροπία σε κάθε στιγμή της κίνησης μεταξύ των δυνάμεων αυτών από τη μια και των δυνάμεων αδρανείας από την άλλη».
Ο Ντ’ Αλαμπέρ ασχολήθηκε επίσης με τη θεωρία της μουσικής και δημοσίευσε αρκετά άρθρα και πραγματείες σχετικά με το θέμα.
Αλέξανδρος ο Τραλλιανός (6ος αι.-αρχές 7ου αι.). Διάσημος γιατρός από τις Τράλλεις της Μ. Ασίας, αδερφός του αρχιτέκτονα Ανθέμιου. Έζησε στα χρόνια της βασιλείας του Ιουστινιανού, διδάχτηκε την ιατρική από τον πατέρα του Στέφανο και θεωρήθηκε σχεδόν ισάξιος των μεγάλων γιατρών της αρχαιότητας Ιπποκράτη, Γαληνού και Αρεταίου. Δίδαξε ιατρική στη Ρώμη. Γνωστός έγινε επίσης και από το σύγγραμμα παθολογίας και θεραπευτικής με τίτλο «Βιβλίον θεραπευτικόν» ή «Θεραπευτικά», το οποίο σε δώδεκα βιβλία διαπραγματευόταν γενικά ιατρικά θέματα, καθώς και ειδικά, όπως αυτά της γυναικολογίας και της χειρουργικής. Άλλα γνωστά του έργα ήταν τα «Περί ελμίνθων» και «Περί πυρετών».
Αλεξάντερσον, Ερνστ Φρέντερικ Βέρνερ (1878-1975). Κορυφαίος ηλεκτρολόγος μηχανικός και εφευρέτης. Γεννήθηκε και σπούδασε στην Ουψάλα της Σουηδίας. Το 1901 συνέχισε τις σπουδές του στις ΗΠΑ, όπου και σταδιοδρόμησε. Νέος προκάλεσε επανάσταση στον τομέα της ασύρματης τηλεπικοινωνίας με τη γεννήτρια εναλλασσόμενου ρεύματος υψηλής συχνότητας, που κατασκεύασε και η οποία παρήγε συνεχή ραδιοκύματα. Το 1916 πήρε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για δέκτη ασυρμάτου. Αργότερα εφεύρε μαγνητικό ενισχυτή ειδικό για συστήματα αυτόματου ελέγχου στη βιομηχανία κ.α. Το 1927 πραγματοποίησε μία επίδειξη της πρώτης τηλεόρασης, σε περιορισμένο κοινό, και το 1930, δημόσια. Το 1955 πήρε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για το δέκτη της έγχρωμης τηλεόρασης. Πέθανε στη Νέα Υόρκη.
Αμίτσι, Τζοβάνι Μπατίστα (1786-1863). Ιταλός αστρονόμος και φυσιοδίφης. Διατέλεσε καθηγητής των μαθηματικών στο πανεπιστήμιο της Μόντενα και διευθυντής του Αστεροσκοπείου της Φλωρεντίας. Έκανε σημαντικές βελτιώσεις σε διάφορα οπτικά όργανα, όπως το τηλεσκόπιο, το μικροσκόπιο κ.ά. Ανακάλυψε στους μυς τις ραβδώσεις που πήραν το όνομά του. Είναι γνωστός επίσης για τις αστρονομικές του ανακαλύψεις και τις έρευνές του σχετικά με τη ζωή των φυτών.
Άμποτ, Γουλιέλμος (1906- ). Φυσικός, αστρονόμος και πεζογράφος. Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Φυσικές Επιστήμες και Αστρονομία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ και του Παρισιού. Διατέλεσε καθηγητής της Αστρονομίας στη Φυσικομαθηματική Σχολή του πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1950 ίδρυσε τον αστρονομικό σταθμό της Κοργιαλενείου Σχολής Σπετσών, όπου και δίδαξε. Το 1952 εργάστηκε ως ερευνητής στο Αστεροσκοπείο του Μίσιγκαν και έπειτα στο Ινστιτούτο Αστρονομικής των Παρισίων. Το 1957 δίδαξε ως καθηγητής της Γεωφυσικής Έρευνας στο Πανεπιστήμιο της Αλάσκας και το 1962 διορίστηκε επιστημονικός συνεργάτης στο ΝΑΤΟ.
Παράλληλα με την πλούσια επιστημονική του δραστηριότητα ο Άμποτ ασχολήθηκε από πολύ νωρίς και με την πεζογραφία. Έχει εκδώσει τα επιστημονικά έργα: «Περί μεταβλητών αστέρων», «Περί των Κηφοειδών», «Το ηλιακόν στέμμα», «Το σέλας». Πολλές μελέτες του έχουν επίσης δημοσιευθεί σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά.
Στη λογοτεχνία έκανε την εμφάνισή του το 1936 με το έργο «Γη και νερό». Ακολούθησαν τα έργα: «Επιδρομή», «Δημήτριος Γαβριήλ», «Ιόλη» κ.ά. Το 1974 τιμήθηκε με το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για το έργο του «Συμεώνωφ». Έγινε μέλος της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης, της Γαλλικής Αστρονομικής Εταιρείας, του Συμβουλίου του Αστεροσκοπείου Αθηνών, της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών. Το 1978 πήρε το α’ Κρατικό Βραβείο διηγήματος για το έργο του «Εγώ ο νόμος».
Αλβατένιος, ο (859-929). Εξελληνισμένο όνομα του σημαντικού Άραβα αστρονόμου και μαθηματικού Αλ Μπατάνι. Γεννήθηκε στο Χαράν της Μεσοποταμίας. Το έργο του υπήρξε αξιόλογο και γι’ αυτό ονομάστηκε «Άραβας Πτολεμαίος». Πραγματοποίησε πολλές αστρονομικές μετρήσεις, συνέταξε αστρονομικούς πίνακες και υπολόγισε με προσέγγιση τη διάρκεια του ηλιακού χρόνου.
Άρμστρογκ, Έντουαρντ Χάουαρντ (1890-1954). Αμερικανός ηλεκτρονικός, μηχανικός που με τις εφευρέσεις του συνέβαλε στην ανάπτυξη της τηλεπικοινωνίας. Σ’ αυτόν οφείλεται η κατασκευή του «υπερετεροδυναμικού δέκτη», ο οποίος είναι απαραίτητο εξάρτημα στις συσκευές ραδιοφώνου. Ακόμα πιο σημαντική εφεύρεσή του ήταν η χρησιμοποίηση του συστήματος FM (Frequency Modulation) για τη μετάδοση των ραδιοφωνικών κυμάτων.
Εκλέχτηκε καθηγητής της ηλεκτρονικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια. Συνεργάστηκε με την εταιρεία RCΑ. Έδωσε τέλος στη ζωή του σε μια κρίση μελαγχολίας.
Αρσάκης, Απόστολος (1792-1874). Εθνικός ευεργέτης, γιατρός και πολιτικός. Γεννήθηκε στη Χοταχόβα της Ηπείρου και σπούδασε Ιατρική στη Γερμανία. Το 1814 εγκαταστάθηκε στο Βουκουρέστι και υπηρέτησε από το 1822 ως γραμματέας του ηγεμόνα Αλ. Κούζα. Όταν η Ρουμανία έγινε ανεξάρτητο κράτος, εκλέχτηκε βουλευτής και διατέλεσε υπουργός Εξωτερικών (1860) και για ένα μικρό διάστημα πρόεδρος του υπουργικού συμβουλίου. Αξιόλογα είναι τα επιστημονικά του έργα: «Περί του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού των ιχθύων» (1813), τμήμα «Εκθέσεως συνοπτικής της ιατρικής ιστορίας» που δημοσιεύθηκε στην ελληνική εφημερίδα της Βιέννης «Λόγιος Ερμής» (1813) κ.ά.
Με χρήματά του αποπερατώθηκε το Ελληνικό Εκπαιδευτήριο θηλέων στην Αθήνα, ίδρυμα της «Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας», γνωστό ως «Αρσάκειο», όπου στεγάζεται σήμερα το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Αβογκάντρο, Αμεντέο (1776-1856). Διάσημος Ιταλός φυσικός και χημικός. Γεννήθηκε στο Τορίνο και πέθανε στην ίδια πόλη. Αρχικά σπούδασε νομική, στη συνέχεια όμως έδειξε ενδιαφέρον για τις επιστήμες των μαθηματικών και της φυσικής, τις οποίες και σπούδασε. Από το 1820 μέχρι το θάνατό του διατέλεσε καθηγητής της Φυσικής στο πανεπιστήμιο του Τορίνο. Έγινε γνωστός για τις έρευνες που πραγματοποίησε στον τομέα του ηλεκτρισμού και για τις μελέτες του σχετικά με τις ιδιότητες των υγρών.Εκείνο όμως που τον έκανε διάσημο είναι οι εργασίες του για τα αέρια, που τον οδήγησαν να προτείνει αρχικά μια υπόθεση γνωστή ως «υπόθεση του Αβογκάντρο», η οποία στη συνέχεια έγινε γνωστή ως «αρχή του Αβογκάντρο». Σύμφωνα μ' αυτή την αρχή, ίσοι όγκοι αερίων, κάτω από τις ίδιες συνθήκες πίεσης και θερμοκρασίας, περιέχουν τον ίδιο αριθμό ατόμων ή μορίων. Αν για παράδειγμα έχουμε ένα λίτρο υδρογόνου και ένα λίτρο αζώτου (λίτρο = μονάδα μέτρησης όγκου) σε ξεχωριστά δοχεία κάτω από την ίδια πίεση και θερμοκρασία, τότε τα δύο αυτά αέρια, ανεξάρτητα από τη φύση τους, θα περιέχουν τον ίδιο αριθμό ατόμων. Το ίδιο θα ισχύει και για τις αέριες χημικές ενώσεις, αλλά, στην περίπτωση αυτή, θα πρόκειται για τον ίδιο αριθμό μορίων και όχι ατόμων. Αυτό το οποίο θα διαφέρει από δοχείο σε δοχείο θα είναι το βάρος των αερίων, γεγονός που σημαίνει ότι το βάρος κάθε αερίου είναι διαφορετικό. Ως μονάδα καθιερώθηκε το βάρος του 1/16 του ατόμου του οξυγόνου, οπότε συγκριτικά βρίσκονται τα ατομικά βάρη των άλλων στοιχείων.Η υπόθεση ή αρχή του Αβογκάντρο δημοσιεύτηκε το 1911, χωρίς όμως να αναγνωριστεί η μεγάλη της αξία, παρά το ότι παρόμοια αρχή, ανεξάρτητα από τον Αβογκάντρο, είχε διατυπώσει και ο Γάλλος Αντρέ-Μαρί Αμπέρ (1814). Τελικά, το 1850, μετά και από την υποστήριξη του Ιταλού χημικού Στανισλάο Κανιτσάρο, η αρχή του Αβαγκάντρο έγινε παγκόσμια αποδεκτή.Προς τιμή του Αβογκάντρο δόθηκε η ονομασία «αριθμός του Αβογκάντρο» στη σταθερά που εκφράζει τον αριθμό των μορίων που υπάρχουν σε ένα γραμμομόριο (mole) μιας χημικής ένωσης και η οποία συμβολίζεται με ΝΑ ή L. Με βάση μέτρησης που βασίζεται σε φυσικοχημικές μεθόδους η σταθερά αυτή υπολογίστηκε ίση με 6,0221367 x 1023.
Βαν ντερ Βάαλς, Γιοχάνες (1837-1923). Ολλανδός φυσικός. Γεννήθηκε στο Λέιντεν και πέθανε στο Άμστερνταμ. Διατέλεσε καθηγητής στα πανεπιστήμια της Χάγης και του Άμστερνταμ. Μια από τις σπουδαιότερες εργασίες του είναι η «Συνέχεια της υγρής και αερίου κατάστασης». Μ’ αυτή αποδεικνύεται ότι γενικά τα ρευστά αποτελούνται από έναν αριθμό κινητών σωματιδίων, τα οποία δε μεταβάλλονται, έχουν έναν ορισμένο όγκο και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους με μια ελκτική δύναμη, η οποία παύει να υπάρχει σε πολύ μικρές αποστάσεις των σωματιδίων. Η θεωρία αυτή αποδείχτηκε και πειραματικά, όταν πια τα αέρια υγροποιήθηκαν και τα μόριά τους πλησίασαν το ένα το άλλο σε ακόμη μικρότερη απόσταση από ό,τι ήταν σε αέρια φάση.
Εκτός από την παραπάνω εργασία, ο Βαν ντερ Βάαλς ασχολήθηκε με πολλά άλλα αντικείμενα της φυσικής και φυσικοχημείας και δημοσίευσε εργασίες σχετικές με την ηλεκτρολυτική διάσταση, τη θερμοδυναμική θεωρία των τριχοειδών φαινομένων, τη στατική των ρευστών, την καταστατική εξίσωση των αερίων κτλ. Για όλες αυτές τις υπηρεσίες του στη φυσική και γενικά στην επιστήμη τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Φυσικής το 1910.
α) Ανάλυση της εξίσωσης Βαν ντερ Βάαλς. Η εξίσωση αυτή αποτελεί βελτιωμένη μορφή της εξίσωσης των τέλειων αερίων (Boyle-Mariotte). Ονομάζεται «εξίσωση των πραγματικών αερίων», γιατί στηρίζεται στις παραδοχές του Βαν ντερ Βάαλς, κατά τον οποίο τα μόρια των αερίων έχουν ορισμένο όγκο και έλκονται μεταξύ τους. Έτσι, στην εξίσωση των τέλειων αερίων PV = RT για 1 mole, κάνουμε τις παρακάτω διορθώσεις: α) αφαιρούμε τον όγκο β των μορίων από το συνολικό όγκο V του αερίου, β) προσθέτουμε στην ολική πίεση Ρ του αερίου την πίεση Ρ΄, η οποία οφείλεται στις ελκτικές δυνάμεις των μορίων και ονομάζεται «ενδοπίεση». Έτσι έχουμε: (P + P΄) (V - β) = RT.
Η ενδοπίεση είναι ανάλογη του αριθμού των ελκόντων και ελκομένων μορίων. Επομένως είναι ανάλογη με το τετράγωνο της συγκέντρωσης του αερίου. Επειδή η συγκέντρωση είναι αντιστρόφως ανάλογη του όγκου του αερίου, η ενδοπίεση θα είναι αντιστρόφως ανάλογη με το τετράγωνο του όγκου του. Θα είναι δηλαδή η τελική μορφή της εξίσωσης Βαν ντερ Βάαλς για 1 mole:
(Ρ+ - ) (V - β) = RT.
Τα α και β ονομάζονται «σταθερές του Βαν ντερ Βάαλς» και είναι χαρακτηριστικές για κάθε αέριο. Οι φυσικοχημικές διαστάσεις της καθεμιάς είναι οι παρακάτω: α = lit2 • atm • mole-2 και β = lit • mole-1. Το α λέγεται «συντελεστής ενδοπίεσης» και το β «συν-όγκος».
Για n mole αερίου η εξίσωση Βαν ντερ Βάαλς δίνεται έτσι:
(όπου R η «παγκόσμια σταθερά» και Τ η απόλυτη θερμοκρασία του αερίου).
β) Δυνάμεις δίπολου-δίπολου (Διαμορφικές δυνάμεις Βαν ντερ Βάαλς). Οι δυνάμεις δίπολου-δίπολου είναι ηλεκτροστατικές ελκτικές δυνάμεις που εμφανίζονται μεταξύ πολικών μορίων, δηλαδή μορίων που εμφανίζουν διπολική ροπή, π.χ. τα πολικά μόρια του έλκονται μεταξύ τους με δυνάμεις Βαν ντερ Βάαλς. Γενικά, όσο πιο μεγάλες είναι οι διπολικές ροπές των μορίων, τόσο πιο ισχυρές δυνάμεις αναπτύσσονται.
Στην κατηγορία αυτή μπορούν να ενταχθούν και οι δυνάμεις ιόντος-διπόλου, που είναι ελκτικές ηλεκτροστατικές δυνάμεις, οι οποίες εμφανίζονται μεταξύ ενός ιόντος (ανιόν ή κατιόν) και ενός δίπολου μορίου. Η ισχύς των δυνάμεων εξαρτάται από το φορτίο και το μέγεθος του ιόντος, αλλά και από τη διπολική ροπή και το μέγεθος των δίπολων μορίων.
Βατ, Τζέιμς (1736-1819). Βρετανός εφευρέτης που γεννήθηκε στο Γκρίνοκ της Σκοτίας. Αν και πιστεύεται γενικά ότι ο Βατ είναι εφευρέτης και κατασκευαστής της ατμομηχανής, που λειτούργησε ομαλά και χρησιμοποιήθηκε ως παραγωγός κινητήριας δύναμης στη βιομηχανία, η κύρια συμβολή του ήταν η εφεύρεση του συμπυκνωτή, που έκανε τις ατμομηχανές πιο αποδοτικές και επέτρεπε μεγάλη οικονομία στα καύσιμα. Πριν από το Βατ είχαν κατασκευάσει ατμομηχανές διάφορων τύπων οι Παπέν, Σαβερί, Νιουκόμεν και Κόλεϊ. Ο Βατ εργάστηκε πρώτα στο Λονδίνο σ’ ένα εργοστάσιο κατασκευής επιστημονικών οργάνων και αργότερα ως μηχανικός στο πανεπιστημιακό εργαστήριο της Γλασκόβης. Εκεί πλούτισε με θεωρητικές γνώσεις το εφευρετικό του πνεύμα και ασχολήθηκε με την ατμομηχανή, το συμπυκνωτή, την πυξίδα διανομής και το φυγοκεντρικό ρυθμιστή, που κρατά σταθερή πίεση στο λέβητα αυτόματα και είναι η πρώτη περίπτωση αυτορρύθμισης μιας μηχανής. Αργότερα άνοιξε συνεταιρικά με το βιομήχανο Μάθιου Μπούλτον ένα εργοστάσιο, όπου εξακολούθησε να κατασκευάζει και να βελτιώνει ατμομηχανές. Για να αποφύγουν την αντικατάσταση των βιομηχανικών μηχανών με μηχανές «Νιουκόμεν», οι δύο συνέταιροι συμφώνησαν να παραχωρήσουν δωρεάν τις νέες τους μηχανές και να πληρωθούν με ένα ορισμένο ποσό, ανάλογο με την οικονομία των καυσίμων που θα είχαν. Επειδή όμως το ποσό ήταν μεγάλο, οι ιδιοκτήτες των μηχανών Βατ, για να απαλλαγούν από την υποχρέωση αυτή άρχισαν δικαστικούς αγώνες που κράτησαν για πολύ καιρό και εμπόδισαν το Βατ να ασχοληθεί με τις έρευνές του. Όταν αυτοί έληξαν, ο Βατ ασχολήθηκε με τη βελτίωση της ατμομηχανής, κατασκεύασε διάφορα όργανα μέτρησης, εφεύρε το χάρτη αντιγραφής και ασχολήθηκε με τη θέρμανση που παράγεται από τον ατμό.
Γκάους, Καρλ Φρίντριχ (1777-1855). Γερμανός μαθηματικός και αστρονόμος. Από μικρός έδειξε τις ιδιαίτερες ικανότητές του στα μαθηματικά, εκπλήσσοντας το δάσκαλό του στην πρώτη τάξη του δημοτικού, όταν βρήκε μέσα σε ελάχιστο χρόνο το άθροισμα των 100 πρώτων φυσικών αριθμών (παρατηρώντας ότι αποτελούνται από 50 ζεύγη αριθμών με άθροισμα 101).
Ασχολήθηκε με το πρόβλημα της κατασκευής πολυγώνων στη γεωμετρία και ως φοιτητής ακόμα κατασκεύασε με τον κανόνα και το διαβήτη ένα κανονικό δεκαπεντάγωνο εγγεγραμμένο σε κύκλο. Η διδακτορική διατριβή του στο Helmstedt το 1799 είχε ως θέμα την πρώτη απόδειξη του βασικού θεωρήματος της άλγεβρας. Αν και η βασική ιδέα της διατριβής ήταν η ύπαρξη φανταστικών αριθμών, αυτός ανέφερε μόνο για την ανάλυση ενός πολυώνυμου σε παράγοντες πρώτου και δεύτερου βαθμού. Λέγεται ότι από το 1800 ήξερε πως υπάρχουν και μη ευκλείδειες γεωμετρίες, αλλά σε επιστολή του παραδέχτηκε ότι δεν το είχε ανακοινώσει για να μην καταντροπιαστεί. Μόλις όμως έκανε τις σχετικές ανακοινώσεις του ο Λομπατσέφσκι, ο Γκάους ήταν από τους πρώτους που τις επικρότησαν. Από το 1801 ασχολήθηκε με τα εφαρμοσμένα μαθηματικά και την αστρονομία. Οι πλανητικές τροχιές υπολογίστηκαν με νέα μέθοδο χάρη στον Γκάους και μάλιστα με την προσεγγιστική μέθοδο των ελάχιστων τετραγώνων που ο ίδιος είχε επινοήσει. Το 1807 εκλέχτηκε καθηγητής και διευθυντής αστεροσκοπείου του Γκέτιγκεν, όπου μέχρι το 1817 πρόσθεσε νέες θεωρητικές βάσεις στην αστρονομία. Παράλληλα συνέχισε να εκδίδει συγγράμματα «Disquisitiones Arithmeticae» (1801) με τις μελέτες του σχετικά με τις γεωμετρικές κατασκευές και ένα ολόκληρο κεφάλαιο που αφορά τη θεωρία των αριθμών, «Disquisitiones generales circa superficies curvas» (1828) με τη γνωστή θεωρία των επιφανειών, «Theoria combinationis observationum erroribus minimis obnoxiae», με τη μέθοδο των ελάχιστων τετραγώνων. Οι έρευνές του για τα ηλεκτρομαγνητικά φαινόμενα είχαν ως αποτέλεσμα να δοθεί το όνομά του στον πρώτο νόμο του ηλεκτρομαγνητισμού καθώς και στη μονάδα έντασης του μαγνητικού πεδίου (μονάδα Gauss). Το 1831 τοποθέτησε τον πρώτο ηλεκτρομαγνητικό τηλέγραφο ανάμεσα στο αστεροσκοπείο και το γεωμαγνητικό εργαστήριο, με τη βοήθεια του φυσικού Βέμπερ. Ο Γκάους πέτυχε να προσδιορίσει ακριβώς τη θέση των μαγνητικών πόλων της Γης. Η θέση του βόρειου μαγνητικού πόλου ήταν γνωστή και πριν απ’ αυτόν, ενώ η θέση του νότιου μαγνητικού πόλου υπολογίστηκε το 1841 και αποδείχτηκε ότι είναι πολύ κοντά στη θέση που προσδιόρισε ο Γκάους.
Μονάδα Gauss. Παλαιότερα η μονάδα μέτρησης της έντασης μαγνητικού πεδίου στο ηλεκτρομαγνητικό σύστημα C.G.S. ήταν το 1 Gauss. Σήμερα η μονάδα αυτή αντικαταστάθηκε από το έρστεντ (1 Oersted). To Gauss χρησιμοποιείται στον ηλεκτρομαγνητισμό ως μονάδα της μαγνητικής επαγωγής. Το 1 Gauss ισούται με τη μαγνητική επαγωγή στο εσωτερικό υλικού, με μαγνητική διαπερατότητα ίση με 1, όταν το υλικό βρίσκεται σε μαγνητικό πεδίο έντασης ίσης προς 1 Oersted.
Γκέι Λουσάκ, Λουί Ζοζέφ (1778-1850). Γάλλος φυσικός και χημικός. Ασχολήθηκε με τη θερμική συμπεριφορά των αερίων, καθώς και με πολλές άλλες μελέτες σχετικές με τη φυσική και τη χημεία. Η διαστολή των αερίων ήταν το θέμα της πρώτης του μελέτης. Για να διαπιστώσει πώς συμπεριφέρεται η μαγνητική βελόνα σε ορισμένο ύψος επάνω από την επιφάνεια του εδάφους, ανέβηκε μαζί με το συνάδελφό του Μπιό σε ύψος 4.000 μ. με αερόστατο. Αργότερα ανέβηκε μόνος του σε ύψος 7.016 μ. για να συνεχίσει τις έρευνές του, αλλά και για να πάρει δείγμα από ατμοσφαιρικό αέρα με σκοπό να το αναλύσει και να βρει τη μεταβολή που υπάρχει στον ατμοσφαιρικό αέρα όσο ψηλότερα ανεβαίνουμε.
Το 1805 ο Γκέι Λουσάκ πραγματοποίησε ένα επιστημονικό ταξίδι στη Γερμανία και στην Ιταλία με σκοπό να παρατηρήσει και να ερευνήσει με τους ξένους επιστήμονες ό,τι αφορούσε στο μαγνητισμό. Τα συμπεράσματα από αυτές τις παρατηρήσεις τα δημοσίευσε σε μια μελέτη, όπως και σε ένα υπόμνημα για τη μείξη των αέριων ουσιών, στην οποία επεκτείνει το νόμο των αερίων όγκων σε όλα τα αέρια. Το 1807 επαλήθευσε τα σπουδαιότερα συμπεράσματα της θεωρίας των τριχοειδών που είχε προτείνει την εποχή εκείνη ο Λαπλάς. Αργότερα τραυματίστηκε αρκετά σοβαρά σε μια έκρηξη κατά τη διάρκεια πειραμάτων που διεξήγαγε για να αποδείξει την ορθότητα της εργασίας του σερ Χάμφρεϊ Ντέιβι για τη διάσπαση της ποτάσας, όταν απ’ αυτήν περάσει ηλεκτρικό ρεύμα. Το 1809 σε συνεργασία με το Θενάρ ανακάλυψε το στοιχείο βόριο καθώς και το βορικό οξύ. Το 1811 κυκλοφόρησε το σύγγραμμά του «Φυσικοχημικές έρευνες για την ηλεκτρική στήλη, τα οξέα, τις αλκοόλες, την ανάλυση των φυτών και των ζώων κ.ά.». Συνέχισε ακούραστα τις έρευνές του και πάντα κάτι καινούριο είχε να προσθέσει στην επιστημονική γνώση. Το 1815 ανακάλυψε το κυάνιο και το πρωσικό οξύ, ενώ το 1816 ήταν ο χρόνος που αφιέρωσε στη φυσική έρευνα. Κατασκεύασε το βαρόμετρο με σίφωνα και λίγο αργότερα το οινοπνευματόμετρο. Από το έτος αυτό και μετά ασχολήθηκε με τη βιομηχανία και ειδικά με το καθάρισμα των πολύτιμων μετάλλων. Το 1831 έγινε βουλευτής της επαρχίας του και πήρε από το βασιλιά Λουδοβίκο Φίλιππο τον τίτλο του πατρίκιου.
Οι σπουδαιότερες από τις εργασίες του είναι: «Έρευνες και αριθμητικοί προσδιορισμοί σχετικά με το υδρόμετρο», «Παρατηρήσεις για το σχηματισμό των ατμών στο κενό και για τη μείξη τους με τα αέρια», «Ενδείξεις σχετικά με την κατασκευή και τη βαθμολογία των θερμομέτρων», «Σημείωση για την πυκνότητα των ατμών του νερού, του οινοπνεύματος και του αιθέρα». Το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών του δημοσιεύτηκε στα «Χημικά χρονικά» και ένα μέρος στις «Αναμνήσεις από τον όμιλο του Αρκέιγ».
Γκέι Λουσάκ, νόμος. Νόμος που διατύπωσε ο Γάλλος επιστήμονας, σύμφωνα με τον οποίο όταν αέρια σώματα αντιδρούν χημικά, η σχέση των όγκων τους είναι απλή και σταθερή. Αν το προϊόν της αντίδρασης είναι επίσης αέριο, τότε και ο δικός του όγκος βρίσκεται σε σχέση απλή με τους όγκους των αντιδρώντων σωμάτων, όταν μετρώνται υπό τις ίδιες συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης.




Γουτεμβέργιος, Ιωάννης (1400-1468). Ο εφευρέτης της τυπογραφίας. Γεννήθηκε και πέθανε στη Μαγεντία της Γερμανίας. Το πατρικό του όνομα ήταν Γκένσφλαϊς, αλλά προτίμησε το όνομα της μητέρας του.
Το 1436 εγκαταστάθηκε στο Στρασβούργο και ασχολήθηκε με την κατασκευή κατόπτρων. Οι τεχνικές αναζητήσεις του τον οδήγησαν στην εφεύρεση της τυπογραφίας. Αφού συνεταιρίστηκε με κάποιον Φουστ και αργότερα με το Σέφερ, άρχισε την εργασία του αναφορικά με την τυπογραφία. Τα πρώτα βιβλία που τυπώθηκαν ήταν ένα μικρό λεξικό με τον τίτλο «Καθολικό» και μια λατινική γραμματική. Η τεχνική που χρησιμοποίησαν οι τρεις συνεταίροι στην αρχή δεν είναι γνωστή. Ωστόσο δεν ήταν τα κινητά ξύλινα στοιχεία ούτε και τα χυτά μεταλλικά στοιχεία, τα οποία και εφεύραν αργότερα.
Το 1455 ο Γουτεμβέργιος επέστρεψε στη Μαγεντία, όπου δούλεψε μόνος του. Κράτησε μεγάλη μυστικότητα γύρω από τη δουλειά του, γι’ αυτό και δεν είναι γνωστά πολλά για την τεχνική του. Βασική του, ωστόσο, εφεύρεση θεωρείται η χάραξη της σελίδας του βιβλίου πάνω σε μεταλλική πλάκα, ενώ η εκτύπωσή της επιτυγχανόταν με το πιεστήριο. Αργότερα εκτύπωνε τέσσερις μαζί σελίδες. Το πρώτο βιβλίο που τύπωσε μόνος του ήταν η Βίβλος, που σώζεται σε μερικά αντίτυπα και θεωρείται πολύτιμη.
Η εφεύρεση του Γουτεμβέργιου αποτελεί μία τεράστια πολιτιστική παρακαταθήκη για την ανθρωπότητα, γιατί χάρη σ’ αυτήν οι πνευματικοί θησαυροί έπαψαν να είναι χειρόγραφοι και έγιναν κτήμα πλήθους ανθρώπων. Ο Γουτεμβέργιος ως επιχειρηματίας συνάντησε πολλές δυσκολίες και πέθανε φτωχός. Η μεγάλη του προσφορά στην ανθρωπότητα άρχισε να αναγνωρίζεται από το 16ο αιώνα. Στη Μαγεντία στήθηκε ο ανδριάντας του, έργο του Γάλλου γλύπτη Νταβίντ ντ’ Ανζέρ.
Έντισον, Τόμας Άλβα (1847-1931). Αμερικανός εφευρέτης. Μεταξύ των εφευρέσεών του (απέκτησε συνολικά 1093 διπλώματα ευρεσιτεχνίας) περιλαμβάνονται η δημιουργία του φωνογράφου, ο λαμπτήρας πυρακτώσεως, η κινηματογραφική μηχανή, το φθοροσκόπιο, οι σιδηροαλκαλικές μπαταρίες κ.ά.
Γεννήθηκε στην πολιτεία Οχάιο των ΗΠΑ. Φοίτησε στο σχολείο μόνο τρεις μήνες με κακές επιδόσεις. Η μεγάλη του φιλομάθεια όμως και το ερευνητικό του μυαλό τον έκαναν να ασχολείται μόνος του, τελείως εμπειρικά, ακόμη και με μελέτες χημικών συγγραμμάτων. Για να ζήσει χρειάστηκε να δουλέψει από μικρός και μέσα σε λίγα χρόνια άλλαξε πολλά επαγγέλματα. Ξεκίνησε από εφημεριδοπώλης σε σιδηροδρομικό σταθμό και το επάγγελμα αυτό τον έφερε σε στενή επαφή με διάφορα βιβλία, που καθημερινά μεγάλωναν το ενδιαφέρον του για τη χημεία. Έτσι εγκατέστησε ένα μικρό χημικό εργαστήριο μέσα στο όχημα αποσκευών του σταθμού, όπου περνούσε τις ελεύθερες ώρες του, μέχρι που μια έκρηξη δημιούργησε πυρκαγιά και έβαλε τέλος στους πειραματισμούς του. Δεκάξι χρονών έγινε περιοδεύων τηλεγραφητής και μέσα σε δύο χρόνια ήταν σε θέση να χειρίζεται τον κώδικα Μορς χωρίς λάθος, με περισσότερες από 45 λέξεις στο λεπτό, επίδοση αξιοζήλευτη. Μετά από διαδοχικές μετακινήσεις κατέληξε σε μια σημαντική θέση στο τηλεγραφείο της Βοστόνης, σε ηλικία μόλις 22 ετών. Όλο τον ελεύθερο χρόνο του και όλα του τα έσοδα τα διέθετε για πειράματα. Το 1868 δημιούργησε την πρώτη του εφεύρεση, τον αυτόματο τηλέγραφο.
Αργότερα και ενώ εργαζόταν σε χρηματιστηριακή επιχείρηση βελτίωσε την τηλεγραφική συσκευή που αφορούσε τη μετάδοση στοιχείων της εταιρείας. Από αυτή τη συσκευή κέρδισε 40.000 δολάρια, που του έδωσαν τη δυνατότητα να δημιουργήσει το 1876 το δικό του εργαστήριο στο Μένλο Παρκ, όπου συγκέντρωσε και μερικούς ικανούς βοηθούς και τεχνίτες. Τονίζοντας τη συστηματική έρευνα, ο Έντισον μετέτρεψε το νέο εργαστήριο σε «εργοστάσιο εφευρέσεων». Βασικός σκοπός του ήταν, όπως έλεγε και ο ίδιος, «μια μικρή εφεύρεση κάθε δέκα μέρες και μια μεγάλη κάθε έξι μήνες». Μεταξύ των εφευρέσεων αυτής της περιόδου είναι το αυτόματο τηλεγραφικό σύστημα που έκανε εφικτή τη γρήγορη μεταφορά των μηνυμάτων και τη ταυτόχρονη μετάδοση πολλών μηνυμάτων με ένα μόνο καλώδιο. Παράλληλα, βελτιώνοντας τη εφεύρεση του τηλεφώνου του Γκράχαμ Μπελ, επινόησε την κάψα από άνθρακα με την οποία βελτιώθηκε η ποιότητα του μεταφερόμενου ήχου.
Η μεγαλύτερη και πιο περίφημη εφεύρεση του Έντισον έγινε στο Μένλο Παρκ το 1879. Ήταν η εποχή που ο Έντισον πήρε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τον πρώτο ικανοποιητικής απόδοσης ηλεκτρικό λαμπτήρα, που είχε ως βάση του ένα λεπτό σπείρωμα με υψηλή αντίσταση από απανθρακωμένο νήμα. Οι πρώτοι λαμπτήρες του φώτιζαν θαυμάσια, αλλά μόνο για 40 ώρες. Αργότερα ο λαμπτήρας του με νήμα από ινδοκάλαμο, που είχε διάρκεια ζωής 600 ώρες, σημείωσε τεράστια εμπορική επιτυχία. Από τη στιγμή αυτή και πέρα ο μεγάλος εφευρέτης συγκεντρώθηκε στη μελέτη του ολοκληρωμένου συστήματος, με το οποίο θα μπορούσε να μεταφέρει την ηλεκτρική ενέργεια σε κάθε γωνιά των ΗΠΑ. Το 1879 επιδείχτηκε για πρώτη φορά στο Μένλο Παρκ ένα σύστημα ηλεκτροφωτισμού με 53 λαμπτήρες, ενώ ένα περισσότερο τελειοποιημένο σύστημα έδωσε ηλεκτρικό ρεύμα σε μια περιοχή του Μανχάταν, 650.000 τ. μ., το 1882. Τα συστήματα τροφοδοτούσαν με ρεύμα γεννήτριες σχεδιασμένες από τον Έντισον. Κατά τη διάρκεια των πειραμάτων του παρατήρησε την εκπομπή των ηλεκτρονίων από το πυρακτωμένο ηλεκτρόδιο, φαινόμενο που είναι γνωστό ως φαινόμενο Έντισον και αποτέλεσε την προϋπόθεση για την κατασκευή της ηλεκτρονικής λυχνίας.
Όμως η εφεύρεση που ενθουσίασε το κοινό ήταν ο φωνογράφος. Ο Έντισον συνέλαβε την ιδέα της εγγραφής των ήχων, όταν άκουσε ήχους που έμοιαζαν με ομιλία να βγαίνουν από τους δίσκους του τηλεγραφικού αναδιαβιβαστή του, που έτυχε να κινηθούν πιο γρήγορα. Το 1877 το πρώτο πειραματικό μοντέλο του φωνογράφου ήταν έτοιμο. Μέχρι το 1912 ο Έντισον επέμενε να γράφει πάνω σε κυλίνδρους από κασσίτερο, όταν τελικά ο ανταγωνισμός τον ανάγκασε να χρησιμοποιήσει τους περισσότερο πρακτικούς δίσκους.
Το 1887 ο Έντισον μετέφερε το εργαστήριό του στο Γουέστ Όραντζ. Άλλη μια προσπάθεια του Έντισον ήταν η αναζήτηση της συσκευής «που κάνει για το μάτι, ό,τι κάνει για το αφτί ο φωνογράφος», όπως χαρακτηριστικά έλεγε. Το 1888 επινόησε το κινητοσκόπιο, τη συσκευή που μπορούσε να παράγει κινούμενες εικόνες. Η εταιρεία του Έντισον δημιούργησε γύρω στις 400 ταινίες διάρκειας λίγων λεπτών. Το 1913 συγχρονίζοντας το κινητοσκόπιο με το φωνογράφο δημιούργησε την πρώτη ομιλούσα κινηματογραφική ταινία.
Από τις άλλες εφευρέσεις του Έντισον οι σπουδαιότερες είναι το τηλέτυπο, το μικρόφωνο, το μεγάφωνο, το αερόφωνο, το φωνόμετρο, το μικροτασίμετρο, οι συσσωρευτές με αλκαλικό διάλυμα και ηλεκτρόδια από σίδηρο και νικέλιο. Το 1915 διορίστηκε από την κυβέρνηση των ΗΠΑ πρόεδρος της Ναυτικής Συμβουλευτικής Επιτροπής.
Το εργαστήριο του Έντισον στο Γουέστ Όραντζ από το 1955 είναι εθνικό ιστορικό μνημείο.
Κλερό, Αλεξίς Κλοντ (1713-1765). Γάλλος μαθηματικός και αστρονόμος, μέλος της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου και των Ακαδημιών Επιστημών του Βερολίνου, της Αγίας Πετρούπολης, της Μπολόνια και της Ουψάλα.
Γεννήθηκε στο Παρίσι. Ήταν μια μαθηματική μεγαλοφυΐα που έμαθε ανάγνωση με ένα αντίγραφο των «Στοιχείων» του Ευκλείδη. Στα εννιά του είχε ήδη βαθιά γνώση του βιβλίου του Γκισνέ «Εφαρμογή της άλγεβρας στη γεωμετρία» και 10 ετών μελέτησε τα βιβλία του Ντελ Οπιτάλ. Σε ηλικία 11 ετών μελετούσε συγγράμματα ανώτερων μαθηματικών και 13 ετών υπέβαλε στη Γαλλική Ακαδημία μια μελέτη για τις στρεβλές καμπύλες. Οι ακαδημαϊκοί δεν πίστεψαν αρχικά ότι η εργασία ήταν δική του και τον εξέτασαν προφορικά. Ο Κλερό πέρασε στις εξετάσεις με επιτυχία. Μετά την υποβολή μιας ακόμη εργασίας ο Κλερό έγινε μέλος της Ακαδημίας σε ηλικία 18 ετών. Στη διάρκεια της ζωής του γνωρίστηκε με το Ζαν Μπερνουλί και συνεργάστηκε με τον Κένιχ. Το 1733 μελέτησε το λογισμό των μεταβολών και γεωδαιτικά θέματα, ενώ το 1734 τις διαφορικές εξισώσεις που φέρουν το όνομά του. Το 1737 ταξίδεψε στη Λαπωνία, όπου έκανε μετρήσεις του μεσημβρινού και απέδειξε ότι η Γη είναι πεπλατυσμένη στους πόλους, αντίληψη που προκάλεσε ζωηρές αντιδράσεις. Το 1739 απέδειξε την ύπαρξη των παραγόντων ολοκλήρωσης στην επίλυση των διαφορικών εξισώσεων πρώτου βαθμού. Το 1743 με τη δυναμική θεωρία του για το σχήμα της Γης έθεσε τα θεμέλια για τη μελέτη της υδροστατικής. Το 1745 μελέτησε το πρόβλημα των τριών σωμάτων και συμπέρανε λανθασμένα, έχοντας και την υποστήριξη του Όιλερ, ότι ο νόμος του αντίστροφου τετραγώνου του Νεύτωνα δεν ισχύει στην επιφάνεια της Σελήνης. Έτσι, ήρθε σε ισχυρή διαφωνία και ρήξη με τον Ντ’ Αλαμπέρ, ο οποίος επέμενε στη θεωρητική εξήγηση των πραγμάτων, αντίθετα με τον Κλερό που πίστευε στα πειραματικά δεδομένα. Όμως το 1748 συνειδητοποίησε πως ο νόμος δεν ίσχυε λόγω των λαθών που είχαν υπεισέλθει στους προσεγγιστικούς του υπολογισμούς, οπότε δε δίστασε να αναθεωρήσει δημόσια την άποψή του. Το 1752 κέρδισε το βραβείο της Ακαδημίας της Αγίας Πετρούπολης για την εργασία του για το απόγειο της Σελήνης. Επίσης μελέτησε τις κινήσεις των κομητών και καθόρισε την ημερομηνία που θα ξαναφαινόταν ο κομήτης του Χάλεϊ (είχε εμφανιστεί το 1682 και ο Χάλεϊ είχε τότε υπολογίσει την επανεμφάνισή του το 1759). Η πρόβλεψή του επαληθεύτηκε με απόκλιση λίγων μόνο ημερών.
Από τα συγγράμματά του τα πιο γνωστά είναι: «Έρευνες για τις στρεβλές καμπύλες», «Συλλογή μελετών για τις κινήσεις των ουράνιων σωμάτων», «Στοιχεία Γεωμετρίας», «Διατριβή για το σχήμα της γης», «Στοιχεία Άλγεβρας», «Θεωρία για τη σελήνη», «Θεωρία για την κίνηση των κομητών». Τα «Στοιχεία Γεωμετρίας» χρησιμοποιήθηκαν ως σχολικό εγχειρίδιο για πολλά χρόνια στη Γαλλία.
Μίλικαν, Ρόμπερτ (1868-1953). Αμερικανός φυσικός. Το 1896 κατέλαβε την έδρα της φυσικής στο πανεπιστήμιο του Σικάγου, ενώ το 1921 έγινε διευθυντής του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Καλιφόρνιας. Μακρόχρονες μελέτες και παρατηρήσεις έδωσαν στο Μίλικαν την ικανοποίηση να μετρήσει πρώτος το φορτίο του ηλεκτρονίου (1911), να προσδιορίσει την τιμή της σταθεράς του Πλανκ (1916) και να καθορίσει με ακρίβεια την καταγωγή και την προέλευση της κοσμικής ακτινοβολίας (1925). Το 1923 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Φυσικής.
Πείραμα του Μίλικαν. Πείραμα με το οποίο το 1911 ο Μίλικαν πέτυχε τη μέτρηση του φορτίου του ηλεκτρονίου. Ανάμεσα στις οριζόντιες πλάκες ενός επίπεδου πυκνωτή αφήνονται σταγονίδια από λάδι, τα οποία, επειδή έχουν ελάχιστο βάρος, πέφτουν πολύ αργά, έτσι ώστε η κίνησή τους είναι δυνατό να παρακολουθείται με μικροσκοπική διάταξη. Αν με έναν οποιοδήποτε τρόπο προκαλέσουμε ιονισμό του αέρα που βρίσκεται ανάμεσα στις πλάκες του πυκνωτή, τότε τα ιόντα δεσμεύονται από τα σταγονίδια και τα φορτίζουν. Με κατάλληλη ρύθμιση της διαφοράς δυναμικού των οπλισμών του πυκνωτή και με αλλαγή της φοράς του πεδίου, επιτυγχάνεται η δημιουργία μιας δυναμικής ισορροπίας στα σωματίδια, οπότε αυτά αιωρούνται στο χώρο ανάμεσα στις πλάκες. Τη στιγμή εκείνη το βάρος του κάθε σταγονιδίου θα αντισταθμίζεται από την ίση και αντίθετη δύναμη που ασκείται στα σταγονίδια από το ηλεκτρικό πεδίο, δηλαδή θα ισχύει η σχέση q ∙ E = m ∙ g, όπου q το φορτίο του σταγονιδίου, Ε η ένταση του πεδίου, m η μάζα του σταγονιδίου και g η επιτάχυνση της βαρύτητας. Με λύση ως προς το άγνωστο φορτίο (q) έχουμε. Η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου (Ε), η τάση ανάμεσα στους οπλισμούς (U) και η απόσταση των οπλισμών (d) συνδέονται με τη σχέση. Aν (ρ) είναι η πυκνότητα των σταγονιδίων και (z) η ακτίνα του, τότε η μάζα του είναι:.
Η τελική μορφή του τύπου που δίνει το φορτίο είναι, από τον οποίο, με μέτρηση των γεωμετρικών και ηλεκτρικών μεγεθών, βρίσκουμε το άγνωστο (q). Ο Μίλικαν στις διάφορες μετρήσεις του ανακάλυψε ότι όλα τα διάφορα ηλεκτρικά φορτία που απαντούν στη φύση είναι πάντοτε ακέραια πολλαπλάσια ενός στοιχειώδους ηλεκτρικού φορτίου, το οποίο αποτελεί μια φυσική σταθερά. Η πιο ακριβής τιμή του στοιχειώδους ηλεκτρικού φορτίου (e), δηλαδή του φορτίου του ηλεκτρονίου, είναι e = 1,6021 ∙ 10-19 Cb (Κουλόμπ).
Νεύτων, Ισαάκ (1642-1727). Άγγλος φυσικός, μαθηματικός και αστρονόμος. Τελείωσε τις πρώτες σπουδές του στο δημόσιο σχολείο του Γκράνθαμ και στη συνέχεια φοίτησε στο Τρίνιτι Κόλετζ του Κέμπριτζ, από το οποίο αποφοίτησε το 1665. Τη χρονιά εκείνη μια επιδημία πανούκλας ανάγκασε το Νεύτωνα να επιστρέψει στη γενέτειρά του, Γούλσθορπ, στην οποία έμεινε ως το 1667. Η διετία αυτή υπήρξε η αφετηρία για τη σύλληψη και διατύπωση των θεωριών του στους τομείς του απειροστικού λογισμού, της φύσης του λευκού φωτός και της θεωρίας της παγκόσμιας έλξης. Το 1667 επέστρεψε στο Τρίνιτι Κόλετζ, όπου το 1669 πήρε την έδρα των μαθηματικών.
Το 1668 κατασκεύασε το πρώτο κατοπτρικό τηλεσκόπιο, ενώ το 1671 κατασκεύασε ένα δεύτερο βελτιωμένο. Το 1672 έγινε μέλος της Βασιλικής Εταιρείας, ενώ το 1675 έδωσε την εξήγηση για το χρώμα των διάφορων σωμάτων. Το 1687 δημοσιεύτηκε το βιβλίο του «Μαθηματικές αρχές φυσικής φιλοσοφίας» που είναι γνωστό ως «Principia». Στο τρίτομο αυτό έργο του ο Νεύτων αναπτύσσει τη θεωρία του για την παγκόσμια έλξη. Οι θεωρίες του για το νόμο της βαρύτητας ήταν ήδη γνωστές. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι το ανέκδοτο για το μήλο του Νεύτωνα κυκλοφόρησε το 1666. Στο ίδιο έργο του ο Νεύτων αναφέρεται και στους άλλους τομείς της φυσικής, όπως στις κινήσεις των ρευστών, τους νόμους της κρούσης, το νόμο του αντίστροφου τετραγώνου, τη λίκνιση της Σελήνης, τις πλατύνσεις των πλανητών κ.ά.
Από πολλούς το έργο του Νεύτωνα «Principia» θεωρείται το πρώτο εγχειρίδιο γενικής φυσικής που έβαλε τις βάσεις της σύγχρονης επιστήμης.
Το 1703 η Βασιλική Εταιρεία έκανε το Νεύτωνα πρόεδρό της. Το 1707 δημοσίευσε το έργο του «Παγκόσμια Αριθμητική», ενώ ταυτόχρονα άρχισε τη συγγραφή του «Δοκιμίου για τον τετραγωνισμό του κύκλου», στο οποίο έβαλε τις βάσεις του ολοκληρωτικού λογισμού. Την ίδια εποχή όμως και ο Λάιμπνιτς ασχολούνταν με το διαφορικό λογισμό. Έτσι ξέσπασε μια διαμάχη ανάμεσα στους δύο σοφούς για την αποκλειστικότητα του έργου, η οποία ήταν χωρίς νόημα, γιατί ο καθένας ασχολήθηκε μόνος του, χωρίς να γνωρίζει την εργασία του άλλου.
Το έργο του Νεύτωνα είναι πολύπλευρο. Εκτός από τα καθαρά επιστημονικά συγγράμματά του έγραψε και πολλές μελέτες ιστορικού και θεολογικού περιεχομένου, όπως το «Προφητικό Λεξικό», την «Ιστορία της Εκκλησίας», την «Ιστορία της Δημιουργίας» κ.ά.
Όιλερ, Λέοναρντ (1707-1783). Ελβετός μαθηματικός. Γεννήθηκε στη Βασιλεία από πατέρα κληρικό. Σπούδασε στο πανεπιστήμιο της Βασιλείας, όπου το μαθηματικό του ταλέντο προσέλκυσε την προσοχή του Ζαν Μπερνούλι. Σε ηλικία 19 χρόνων έστειλε δύο δοκίμια στην Παρισινή Ακαδημία, ένα σχετικά με τον ήχο και ένα γύρω από τη ναυσιπλοΐα. Το γεγονός αυτό ήταν η αρχή της επιστημονικής σταδιοδρομίας του. Το 1727 εγκατέλειψε την πατρίδα του για να εγκατασταθεί στην Αγία Πετρούπολη, όπου έγινε μέλος της Ακαδημίας της πόλης στην έδρα της φυσικής φιλοσοφίας. Αποτέλεσμα της σκληρής εργασίας του ήταν να χάσει την όρασή του από το ένα μάτι, πράγμα που δεν τον εμπόδισε να συνεχίσει τις μελέτες του ως το τέλος της ζωής του. Το 1730, στο σύγγραμμά του «Μηχανική», χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τη μαθηματική ανάλυση (διαφορικό και ολοκληρωτικό λογισμό) στην κινητική.
Το 1741 εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο, όπου έγινε πρόεδρος της Ακαδημίας Επιστημών. Εκεί, το 1746, διατύπωσε τις απόψεις του για τη φύση του φωτός. Απέρριψε τη θεωρία της εκπομπής του Νεύτωνα και υιοθέτησε την κυματική θεωρία του Χόιχενς. Αποτέλεσμα των εργασιών του αυτών ήταν η εισαγωγή της ανάλυσης στην οπτική. Το 1771 δημοσίευσε όλες τις εργασίες του σχετικά με την οπτική με τον τίτλο «Διοπτρικά» στην Αγία Πετρούπολη, όπου είχε εγκατασταθεί ξανά από το 1766, παρά τη φανερή του απέχθεια στο αυταρχικό τσαρικό καθεστώς. Λίγο μετά την επανεγκατάστασή του στην Αγία Πετρούπολη, έχασε τελείως την όρασή του από υπερκόπωση. Ωστόσο συνέχισε τις εργασίες του με τη βοήθεια των μαθητών του.
Ο Όιλερ, όπως και ο Νεύτωνας, ασχολήθηκε με πολλούς τομείς της ανθρώπινης γνώσης, μεταξύ άλλων με τη χημεία, τη βοτανολογία και την ανατομία. Ο ρόλος του στα μαθηματικά ήταν ανάλογος με εκείνον του Νεύτωνα στη φυσική. Η μεγαλύτερη συνεισφορά του βρίσκεται στην τελειοποίηση της ανάλυσης, στόχος που ποτέ δεν του διέφυγε παρά τα πολυποίκιλα ενδιαφέροντά του.
Ανάμεσα στα επιτεύγματά του περιλαμβάνονται η μετατροπή των τριγωνομετρικών συναρτήσεων σε εκθετικές, η εύρεση των διαφορικών εξισώσεων της κίνησης ενός σώματος, η γενική διερεύνηση της εξίσωσης δεύτερου βαθμού, ο καθορισμός των εστιών των κωνικών τομών κ.ά. Εισήγαγε τα σύμβολα: f(x) για τη συνάρτηση (1734), e για τη βάση των φυσικών λογαρίθμων (1727), i για την τετραγωνική ρίζα του – 1 (1777), π για το γνωστό υπερβατικό αριθμό, για το άθροισμα (1755), Δy και Δ2y για το συμβολισμό των πεπερασμένων διαφορών κ.ά. Επίσης θεωρείται ένας από τους θεμελιωτές της σύγχρονης ουράνιας μηχανικής.
Ο όγκος των χειρογράφων του ήταν τέτοιος, ώστε η Ακαδημία της Αγίας Πετρούπολης ασχολούνταν, σαράντα χρόνια μετά το θάνατό του, με την ταξινόμησή τους. Τα άπαντά του εκδόθηκαν για πρώτη φορά το 1913 σε 45 τόμους.
Αμπέρ, Αντρέ-Μαρί (1775-1836). Ένας από τους σημαντικότερους Γάλλους φυσικούς. Ο Αμπέρ από την παιδική του ηλικία έδειξε μεγάλη επίδοση στις επιστήμες και τα γράμματα. Ο Αμπέρ, προικισμένος με μεγάλη επιμέλεια και αντίληψη, ενδιαφέρθηκε διαδοχικά για την ποίηση, τη φιλολογία, τη φιλοσοφία και τις μαθηματικές επιστήμες. Σε όλους τους κλάδους άφησε την προσωπική σφραγίδα της επιτυχίας του. Το 1801 τοποθετήθηκε καθηγητής της Φυσικής και Χημείας στην École Centrale του Εν, χωρίς να έχει πτυχίο, και το 1804 καθηγητής στο Λύκειο της Λιόν. Λίγο αργότερα, το Νοέμβριο του 1804, διορίζεται επιμελητής στην Πολυτεχνική Σχολή και μέλος του Συμβουλευτικού Γραφείου των Τεχνών. Το 1808 γίνεται επιθεωρητής του πανεπιστημίου, το 1809 καθηγητής της ανάλυσης στην Πολυτεχνική Σχολή και το 1814 μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας των Επιστημών. Ταυτόχρονα εκλέγεται μέλος των περισσότερων ξένων ακαδημιών. Οι θεωρίες τις οποίες διατύπωσε ο Αμπέρ αποτελούν και σήμερα τη βάση του ηλεκτρομαγνητισμού. Δίκαια τον τοποθετούν σε ίση μοίρα με το Νεύτωνα, γιατί, εκτός από την εξαιρετική παρατηρητικότητα με την οποία ήταν προικισμένος, γνώριζε πολύ καλά τη μαθηματική ανάλυση, η οποία τον βοήθησε στην έρευνα και την έκφραση της θεωρίας του. Εκτός από τις μελέτες του για τον ηλεκτρομαγνητισμό, ο Αμπέρ ασχολήθηκε με το ζήτημα της ολοκλήρωσης των διαφορικών εξισώσεων σε μερικές παραγώγους. Έτσι, εκτός της φήμης του ως μεγάλου φυσικού, αποκτά και τον τίτλο του μεγάλου μαθηματικού.
Παστέρ, Λουί (1822-1895). Γάλλος χημικός και βιολόγος. Από παιδί εκδήλωσε κλίση στο σχέδιο και τη ζωγραφική και αργότερα προς τις φυσικές επιστήμες. Τελείωσε το γυμνάσιο στο Αρμπουά και έπειτα σπούδασε στο Παρίσι, στην Ecole Normale. Μόλις τελείωσε τις σπουδές του, διορίστηκε στο λύκειο της Μπεζανσόν, συγχρόνως, ωστόσο, συνέχισε τη μελέτη της φυσικής και της χημείας. Μελέτησε τη σχέση μεταξύ των οπτικών ιδιοτήτων των κρυστάλλων και της μοριακής δομής τους και το 1848, όταν ολοκλήρωσε τη διδακτορική διατριβή του, διορίστηκε καθηγητής της χημείας στο πανεπιστήμιο του Στρασβoύργου. Το 1854 έγινε καθηγητής της χημείας στο πανεπιστήμιο της Λιλ και το 1857 διευθυντής των επιστημονικών σπουδών της Ecole Normale στο Παρίσι. Συγχρόνως έγινε μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας, της Ιατρικής Ακαδημίας και πολλών ξένων επιστημονικών σωματείων.
Ο Παστέρ, παρόλο που άρχισε τη σταδιοδρομία του ως χημικός, έγινε παγκόσμια γνωστός για τις βιολογικές μελέτες του πάνω στους ζυμομύκητες. Μελετώντας τη γαλακτική και αλκοολική ζύμωση, απέδειξε ότι για να συμβούν είναι απαραίτητη η παρουσία ουσιών που εκκρίνονται από ορισμένους μύκητες. Με αφορμή τις καταστροφές των κρασιών στην περιοχή της Λιλ από μολύνσεις, κατά τη ζύμωση από άλλους ανεπιθύμητους μύκητες, μελέτησε τρόπους καταστροφής των μυκήτων αυτών και κατέληξε σε μία μέθοδο που ονομάστηκε προς τιμή του παστερίωση. Η μελέτη των ζυμώσεων έστρεψε το ενδιαφέρον του Παστέρ στον κόσμο των μικροβίων. Οι μελέτες, τα πειράματα και οι ανακαλύψεις του Παστέρ σχετικά με τα μικρόβια του έδωσαν τον τίτλο του πατέρα της μικροβιολογίας. Την εποχή του Παστέρ υπήρχε ο προβληματισμός για την προέλευση των μικροβίων. Η μία άποψη «της αυτόματης γένεσης» θεωρούσε ότι οι μικροοργανισμοί προέρχονταν αυτόματα από την οργανική ύλη που βρισκόταν σε αποσύνθεση. Η άλλη θεωρούσε ότι προέρχονταν από σπόριά τους στον αέρα που μόλυναν τα θρεπτικά υλικά. Με μία σειρά ιστορικών πειραμάτων ο Παστέρ απέδειξε πως είναι απαραίτητη η μόλυνση για να αναπτυχθούν οι μικροοργανισμοί, αποκλείοντας την αυτόματη γέννησή τους. Εφάρμοσε τα συμπεράσματά του στην ιατρική και καθόρισε σαφώς τη σχέση που υπάρχει μεταξύ της μόλυνσης από διάφορα μικρόβια και της εμφάνισης των ασθενειών. Κατόρθωσε μάλιστα να απομονώσει μερικά από τα παθογόνα μικρόβια που προκαλούν ασθένειες στα ζώα και τον άνθρωπο, όπως το μικρόβιο του άνθρακα, της γάγγραινας, πολλούς στρεπτόκοκκους και σταφυλόκοκκους κ.ά.
Αποκορύφωση της σταδιοδρομίας του Παστέρ υπήρξε η ανακάλυψη των εμβολίων για την προφύλαξη από τις μολύνσεις. Ανακάλυψε τον εμβολιασμό κατά του σπληνάνθρακα, της ερυθράς των χοίρων και της χολέρας των πουλερικών. Τελευταία του επιτυχία (1885), πραγματικό επιστέγασμα των εργασιών του, ήταν η μελέτη των μεθόδων προφύλαξης από τη λύσσα και η επινόηση του αντιλυσσικού εμβολιασμού.
Πλανκ, Μαξ (1858-1947). Γερμανός φυσικός, εμπνευστής και θεμελιωτής της θεωρίας των κβάντα. Καταγόταν από οικογένεια θεολόγων και μηχανικών και από την παιδική του ηλικία μοίραζε το ενδιαφέρον του ανάμεσα στην επιστήμη, την τέχνη και τον αθλητισμό. Η ικανότητά του στα μαθηματικά ήταν τέτοια, ώστε στο γυμνάσιο αντικαθιστούσε τον καθηγητή του, όταν εκείνος απουσίαζε. Ύστερα από τρίχρονες σπουδές στο Μόναχο, πήγε στο Βερολίνο για να παρακολουθήσει παραδόσεις φυσικής των Χέλμχολτς και Κίρχοφ και ασχολήθηκε με θέματα θερμοδυναμικής. Το 1885 διορίστηκε καθηγητής της θεωρητικής φυσικής στο πανεπιστήμιο του Κίελου, ενώ το 1887 διαδέχθηκε τον περίφημο Κίρχοφ στο πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Αργότερα (1892) του προσφέρθηκε η έδρα της θεωρητικής φυσικής στο ίδιο πανεπιστήμιο. Η προσπάθεια για την εξήγηση των νόμων της ακτινοβολίας του «μέλανος σώματος», τον οδήγησε στην υπόθεση της ασυνεχούς ακτινοβολίας και την εισαγωγή της παγκόσμιας σταθεράς h, η οποία έχει τεράστια σημασία στη σύγχρονη κβαντομηχανική. Οι επιστήμονες της εποχής του θεώρησαν τις εργασίες του μαθηματικά τεχνάσματα, γιατί πίστευαν, σύμφωνα με την αρχή του Λάιμπνιτς, ότι «η φύση δεν κάνει άλματα». Ο Πλανκ διατύπωσε τις ιδέες του το 1900 στη Γερμανική Εταιρεία Φυσικής και έκανε συστάσεις για πειραματική επαλήθευση. Οι υποθέσεις του επαληθεύτηκαν πανηγυρικά και συμπληρώθηκαν με εργασίες των Αϊνστάιν και Μπορ. Ο Πλανκ συνέχισε να διδάσκει στο πανεπιστήμιο του Βερολίνου ως το 1927, οπότε αποσύρθηκε χωρίς να σταματήσει τις μελέτες του. Οι εργασίες του επέτρεψαν στη φυσική να επιτύχει τεράστιες προόδους στην έρευνα και την εξήγηση των ατομικών φαινομένων, ενώ άνοιξαν το δρόμο στους ερευνητές δείχνοντάς τους ότι η φύση είναι μια εκδήλωση ασυνεχών μεταβολών.
Από τις πολλές διακρίσεις που έλαβε ο Πλανκ πρέπει να αναφερθεί το βραβείο Νόμπελ Φυσικής (1918) και το βραβείο Ροκφέλερ (1929).
Νόμος ακτινοβολίας του Πλανκ. Νόμος που απεικονίζει την κατανομή ενέργειας, η οποία εκπέμπεται από ένα μέλαν σώμα. Εισήγαγε στη φυσική την πρωτοποριακή αντίληψη της ποσότητας ενέργειας, που ακτινοβολεί ένα σώμα σαν μικρούς ευδιάκριτους σωρούς παρά σαν συνεχή εκπομπή. Οι μικροί αυτοί σωροί έγιναν γνωστοί ως κβάντουμ ή κβάντα (quantum-a) και ο νόμος αποτέλεσε τη βάση της κβαντικής θεωρίας.
Σταθερά Πλανκ (σταθερά h). Η θεμελιώδης σταθερά που ισούται προς το λόγο της ενέργειας ενός κβάντου ενέργειας προς τη συχνότητά του. Η τιμή της είναι 6,626196  10-34 J.s.
Πουανκαρέ, Ζιλ Ανρί (1854-1912). Γάλλος μαθηματικός, αστρονόμος και φιλόσοφος. Αρχικά υπήρξε καθηγητής ανάλυσης στο πανεπιστήμιο του Καν και αργότερα (1881) στο πανεπιστήμιο της Σορβόνης. Εκεί δίδαξε κατά σειρά φυσική και πειραματική μηχανική, μαθηματική φυσική, θεωρία του λογισμού των πιθανοτήτων και, τέλος, ουράνια μηχανική. Από το 1887 ήταν μέλος της Ακαδημίας Επιστημών και αργότερα μέλος του Γραφείου Μέτρων και Σταθμών και της Γαλλικής Ακαδημίας. Μάλιστα, υπήρξε ο μοναδικός επιστήμονας που εκλέχτηκε μέλος και στους πέντε τομείς της Ακαδημίας: γεωμετρία, μηχανική, φυσική, γεωγραφία και ναυσιπλοΐα. Μία πρώιμη μελέτη της τοπολογίας παρουσίασε το 1895 στο έργο του με τίτλο «Ανάλυση του τόπου», στη συνέχεια όμως ασχολήθηκε μ’ αυτόν τον τομέα πιο συστηματικά. Η εικασία που φέρει το όνομά του θεωρείται ακόμα και σήμερα ένα από τα δυσκολότερα άλυτα προβλήματα της αλγεβρικής τοπολογίας.
Αν και μαθηματικός, ο Πουανκαρέ ασχολήθηκε με πάρα πολλά προβλήματα φυσικής, στα οποία καθιέρωσε το διαφορικό και τον ολοκληρωτικό λογισμό. Εξέτασε με γενικό τρόπο προβλήματα φυσικής με μερικές παραγώγους, εισήγαγε την κατηγορία των φουξιανών συναρτήσεων που επιτρέπουν την ολοκλήρωση των γραμμικών διαφορικών εξισώσεων με αλγεβρικούς συντελεστές, διατύπωσε θεωρία σχετικά με την ισορροπία ρευστών μαζών που υπόκεινται σε περιστροφικές κινήσεις, συντέλεσε πολύ στην επίλυση του περίφημου προβλήματος των τριών σωμάτων της ουράνιας μηχανικής, ενώ παράλληλα έκανε πολλές ανακοινώσεις σε θέματα διάδοσης της θερμότητας, στην κινητική θεωρία των αερίων, στον ηλεκτρισμό, την ελαστικότητα κ.ά. Θεωρείται ο τελευταίος από τους «πανεπιστήμονες» μαθηματικούς και μία από τις μεγαλύτερες μαθηματικές διάνοιες της ιστορίας. Οι γνώσεις του σχετικά με όλες σχεδόν τις επιστήμες ήταν τόσο διευρυμένες, που όταν αντιμετώπιζε ένα πρόβλημα, το μελετούσε από δεκάδες πλευρές, ξεκινώντας μάλιστα από τις βασικές έννοιες και όχι από τη συσσωρευμένη γνώση που υπήρχε μέχρι τότε. Έτσι, μπόρεσε να φτάσει σε νέες πρωτότυπες ανακαλύψεις. Το 1904 έγραψε: «Αποδεικνύουμε με τη λογική, ανακαλύπτουμε με τη διαίσθηση», τονίζοντας ιδιαίτερα τη σημασία της διαίσθησης στη γεωμετρία. Το 1908 έγραψε: «Η μόνη αληθινή μέθοδος, για να προβλέψει κανείς το μέλλον των μαθηματικών, είναι να μελετήσει καλά το παρελθόν και το παρόν τους».
Παράλληλα ασχολήθηκε και με τη φιλοσοφική σκοπιά της επιστήμης υποστηρίζοντας θερμά τη θετική φιλοσοφία και την καθιέρωση της σχετικιστικής θεωρίας. Οι φιλοσοφικές απόψεις του διατυπώνονται σε πολλά βιβλία του, κυριότερα από τα οποία είναι: «Επιστήμη και υπόθεση» (1901), «Η αξία της επιστήμης» (1905), «Επιστήμη και μέθοδος» (1908) κ.ά. Από τα επιστημονικά του συγγράμματα ξεχωρίζουν τα τρίτομα έργα του «Μαθήματα ουράνιας μηχανικής», «Νέες μέθοδοι ουράνιας μηχανικής», καθώς και οι «Κοσμογονικές υποθέσεις».
Πουασόν, Σιμεόν Ντενί (1781-1840). Γάλλος μαθηματικός, φυσικός και αστρονόμος. Διατέλεσε καθηγητής της Πολυτεχνικής Σχολής του Παρισιού (1802-1808), όπου και διαδέχτηκε το Φουριέ ως αστρονόμος στο Γραφείο των Γεωγραφικών Μηκών και καθηγητής της θεωρητικής μηχανικής και των καθαρών μαθηματικών στη νεοϊδρυθείσα Σχολή των Επιστημών του πανεπιστημίου του Παρισιού. Αρχικά ξεκίνησε σπουδές ιατρικής, αλλά στη συνέχεια ακολούθησε τον κλάδο των μαθηματικών. Από το 1837 ήταν επιθεωρητής των μαθηματικών σε όλα τα κολέγια της Γαλλίας. Ασχολήθηκε με πολλά θέματα μαθηματικής ανάλυσης, ουράνιας μηχανικής, λογισμού των πιθανοτήτων, ελαστικότητας. Υπήρξε μαθητής των Λαπλάς και Λαγκράνζ και συντέλεσε με το τεράστιο έργο του στην καθιέρωση και την εφαρμογή των μαθηματικών στη φυσική. Πολύ σημαντική είναι μία σειρά εργασιών του σχετικά με ορισμένα ολοκληρώματα και την επέκταση των σειρών Φουριέ, με την οποία έθεσε τις βάσεις για το έργο των Ντιριχλέ και Ρίμαν. Από πολλούς θεωρείται ως ο θεμελιωτής της μαθηματικής φυσικής. Το 1824 δημοσίευσε τη «Διατριβή επί της θεωρίας του μαγνητισμού», που βοήθησε σημαντικά στη διαμόρφωση της μαγνητικής θεωρίας. Επίσης, δημοσίευσε περίπου 400 μαθηματικές εργασίες, μεταξύ των οποίων ορισμένες που αφορούν εφαρμογές στον ηλεκτρισμό, το μαγνητισμό και την αστρονομία. Το 1837 στην εργασία του με τίτλο «Έρευνα αναφορικά με τις πιθανότητες των αποφάσεων» πρωτοεμφανίστηκε η κατανομή που φέρει το όνομά του (βλ. λ. Πουασόν κατανομή). Το έργο του «Εργασία Μηχανικής», που εκδόθηκε δύο φορές το 1811 και το 1833, χρησιμοποιήθηκε ως διδακτικό εγχειρίδιο για πολλά χρόνια.
Αριθμός ή συντελεστής του Πουασόν (μ). Έτσι λέγεται ο λόγος της σχετικής μεταβολής των διαστάσεων μιας τομής προς τη σχετική επιμήκυνση μιας ράβδου. Ο συντελεστής Πουασόν (μ) είναι καθαρός αριθμός με τιμές που κυμαίνονται από 0,20 ως 0,50. Κάθε ισότροπο υλικό χαρακτηρίζεται από τέσσερις σταθερές, που λέγονται σταθερές ελαστικότητας και οι οποίες είναι: α) το μέτρο του young Ε, β) το μέτρο της στρέψης, G, γ) το μέτρο της ελαστικότητας όγκου, Μ, και δ) ο αριθμός του Πουασόν, μ. Οι σταθερές ελαστικότητας συνδέονται μεταξύ τους με τις εξής σχέσεις:.
Εξίσωση ή τύπος του Πουασόν. Αναφέρεται στην αδιαβατική μεταβολή αερίου, κατά την οποία το αέριο βρίσκεται σε τέλεια θερμική μόνωση με το περιβάλλον του.
Για μια αδιαβατική μεταβολή ισχύει ο τύπος του Πουασόν: P  V = σταθ., όπου P η πίεση και V ο όγκος του αερίου.
Φάραντεϊ, Μάικλ (1791-1867). Άγγλος φυσικός και χημικός. Γιος φτωχού σιδηρουργού, πέρασε δύσκολα παιδικά χρόνια. Από νωρίς έδειξε ενδιαφέρον για τη φυσική και τη χημεία, πραγματοποιώντας διάφορα πειράματα. Το 1812 προσλήφθηκε ως βοηθός του χημικού Χάμφρεϊ Ντέιβι στο εργαστήριο του Βασιλικού Ινστιτούτου του Λονδίνου. Στην αρχή οι έρευνές του βασίστηκαν στον προγραμματισμό του Ντέιβι, αργότερα όμως ακολούθησε δική του πορεία με αποτέλεσμα να σημειώσει σημαντική πρόοδο και πολλές ανακαλύψεις.
Ο Φάραντεϊ κατόρθωσε να μετατρέψει το αέριο χλώριο σε υγρό και στη συνέχεια να υγροποιήσει πολλά αέρια. Επίσης ανακάλυψε δυο νέες ενώσεις του άνθρακα με χλώριο και δημιούργησε νέα είδη οπτικών κρυστάλλων.
Το 1823 εκλέχτηκε μέλος του Βασιλικού Ιδρύματος και το 1833 ανακηρύχτηκε μόνιμος καθηγητής της χημείας. Η ανακάλυψη του Φάραντεϊ, ότι ένα μεταβαλλόμενο μαγνητικό πεδίο δημιουργεί εναλλασσόμενη ηλεκτρική τάση (φαινόμενο επαγωγής), μετέτρεψε τον ηλεκτρισμό από ανυπότακτο φαινόμενο σε υπηρέτη του ανθρώπου και άνοιξε το δρόμο για την κατασκευή των γεννητριών ηλεκτρικού ρεύματος, που είχαν ανεκτίμητες εφαρμογές. Ασχολήθηκε με την ηλεκτροχημική αποσύνθεση, την οποία ονόμασε ηλεκτρόλυση, και διατύπωσε τους νόμους της. Οι όροι «ηλεκτρόδιο», «ηλεκτρολύτης» και «ιόντα» οφείλονται στο Φάραντεϊ. Ως φαινόμενο Φάραντεϊ χαρακτηρίζεται η δημιουργία στροφικής ικανότητας σε ουσίες που βρίσκονται μέσα σε ισχυρά μαγνητικά πεδία.
Φερμά, Πιερ ντε (1601-1665). Γάλλος μαθηματικός, μελετητής της θεωρίας των αριθμών, επινοητής της αλγεβρικής μεθόδου αντιμετώπισης γεωμετρικών προβλημάτων (προδρόμου της αναλυτικής γεωμετρίας) και συνθεμελιωτής (μαζί με τον Μπλεζ Πασκάλ) της θεωρίας των πιθανοτήτων. Σπούδασε στο πανεπιστήμιο της Τουλούζης και πήρε πτυχίο νομικής από το πανεπιστήμιο της Ορλεάνης. Εργάστηκε ως δικηγόρος στην Τουλούζη, αλλά ταυτόχρονα ασχολούνταν με τα μαθηματικά και αντάλλασσε απόψεις με το φίλο του Καρκάβι. Μέσω αυτού ήρθε το 1636 σε επαφή με τον κύκλο του Μερσέν στο Παρίσι, όπου έστειλε μία αναδιατύπωση του έργου του Απολλώνιου «Επίπεδοι Γεωμετρικοί Τόποι», μία εργασία του πάνω στην ελεύθερη πτώση και μία άλλη πάνω στις επίπεδες σπείρες, γενικεύοντας τις μεθόδους του Αρχιμήδη για τον υπολογισμό εμβαδών επίπεδων χωρίων. Οι Μερσέν και Ρομπερβάλ τού ζήτησαν πιο λεπτομερείς εξηγήσεις για τα δυσνόητα κείμενά του. Ο Φερμά τους έστειλε το βιβλίο του «Μέθοδος εύρεσης μεγίστων, ελαχίστων και εφαπτομένων μιας καμπύλης», καθώς και την αλγεβρική προσέγγιση της γεωμετρίας «Εισαγωγή σε γεωμετρικούς τόπους του επιπέδου και του χώρου». Από τότε εκτινάχθηκε στα ύψη η φήμη του ως εξέχοντος μαθηματικού μυαλού της εποχής. Το 1650 ξέσπασε η φοβερή επιδημία χολέρας που αποδεκάτισε τη Δυτική Ευρώπη. Από αυτήν αρρώστησε και ο Φερμά, την εποχή ακριβώς που ασχολήθηκε σοβαρά με τη θεωρία των αριθμών. Ευτυχώς η αρρώστια δε στάθηκε μοιραία για τη ζωή του. Το «τελευταίο θεώρημα» που φέρει το όνομά του έμελλε να γίνει η αφορμή να ασχοληθούν με τη θεωρία των αριθμών οι μεταγενέστεροί του μαθηματικοί, ενώ όσο ζούσε δεν είχε καταφέρει να τους κάνει να ενδιαφερθούν γι’ αυτήν που τόσο αγαπούσε. Το έργο του δημοσίευσε μετά το θάνατό του ο γιος του, Σαμουήλ. Μεταξύ των σημαντικότερων θεωρημάτων του είναι η αρχή του Φερμά στη γεωμετρική οπτική και το θεώρημα του Φερμά στη θεωρία των αριθμών: «Κάθε αριθμός της μορφής α ρ–1 – 1, όπου ρ πρώτος που δε διαιρεί τον α, είναι διαιρετός με τον ρ».
Χάιζενμπεργκ, Βέρνερ Καρλ (1901-1976). Γερμανός φυσικός, διάσημος από τη συμβολή του στην οικοδόμηση της κβαντομηχανικής, τις έρευνές του στο χώρο της δομής των ατόμων και των ιδιοτήτων των υποατομικών σωματιδίων.
Γεννήθηκε στο Βίρτσμπουργκ και σπούδασε στο πανεπιστήμιο του Μονάχου, όπου δίδασκε ο διάσημος φυσικός Άρνολντ Σόμερφελντ. Στις εργασίες του συνεργάστηκε με άλλους εξέχοντες επιστήμονες, όπως ο Νιλς Μπορ, ο Μαξ Μπορν και ο Ντάβιντ Χίλμπερτ.
Η σύγχρονη κβαντομηχανική θεμελιώθηκε από δύο διαφορετικές κατευθύνσεις που οδήγησαν στο ίδιο αποτέλεσμα. Οι θεμελιωτές της ήταν ο Χάιζενμπεργκ (1925) και ο Έρβιν Σρέντιγκερ (1926), που εργάστηκαν ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο, χρησιμοποιώντας διαφορετικά μαθηματικά πρότυπα.
Ο Χάιζενμπεργκ ξεκίνησε την εργασία του διαπιστώνοντας τις ελλείψεις της παλιότερης ατομικής θεωρίας του Μπορ, αναφορικά με βασικά χαρακτηριστικά φασμάτων ατόμων, εισήγαγε την παράσταση των συντεταγμένων και της ορμής ενός σωματιδίου με τη βοήθεια μητρών, με αποτέλεσμα η θεωρία του να γίνει γνωστή ως «μηχανική μητρών». Ένα από τα πορίσματα των ερευνών του, ακρογωνιαίος λίθος της σύγχρονης ατομικής θεωρίας, είναι το ότι το γινόμενο της συντεταγμένης ενός σωματιδίου επί την ορμή του αλλάζει ανάλογα με τη σειρά των δύο παραγόντων στο γινόμενο και ότι η διαφορά τους είναι ίση με h/2πi, όπου h είναι η σταθερά του Πλάνκ και i η φανταστική μονάδα.
Το 1928 ο Άγγλος φυσικός Πολ Ντιράκ απέδειξε ότι οι θεωρίες του Χάιζενμπεργκ και του Σρέντιγκερ αποτελούν ειδικές περιπτώσεις της γενικότερης θεωρίας της κβαντομηχανικής.
Το 1927, ο Χάιζενμπεργκ διατύπωσε τη γνωστή «αρχή της απροσδιοριστίας», κατά την οποία εισάγεται αναπόφευκτα ένας βαθμός αβεβαιότητας στην πειραματική μέτρηση μίας φυσικής ποσότητας, από την πράξη μέτρησης αυτή καθαυτή. Συγκεκριμένα, είναι αδύνατο να προσδιοριστούν ταυτόχρονα και η θέση και η ορμή ενός σωματιδίου. Η αρχή της απροσδιοριστίας αποτέλεσε αντικείμενο διενέξεων και ποικίλων ερμηνειών της και σε φιλοσοφικό επίπεδο υπήρξε ένα από τα κύρια επιχειρήματα των αγνωστικιστών, των νεοθετικιστών κ.ά.
Για την τεράστια συμβολή του στη νεότερη φυσική, ο Χάιζενμπεργκ τιμήθηκε το 1932 με το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής. Τη χρονιά που είχε διατυπώσει την αρχή της απροσδιοριστίας είχε διοριστεί καθηγητής της φυσικής στο πανεπιστήμιο της Λιψίας και το 1941 έγινε διευθυντής του ιδρύματος που αργότερα ονομάστηκε Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ.
Το 1958 διατύπωσε τη θεωρία του «ενιαίου πεδίου», με βάση την οποία ερμήνευσε τη δομή των στοιχειωδών σωματιδίων του ατόμου. Πέθανε στο Μόναχο.
Φέρμι, Ενρίκο (1901-1954). Ιταλοαμερικανός πυρηνικός φυσικός, ένας από τους πατέρες της ατομικής βόμβας.
Γεννήθηκε στη Ρώμη και σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Πίζας, όπου αναγορεύτηκε διδάκτορας φυσικής το 1922. Συνέχισε τις σπουδές του στο Γκέτιγκεν, στο Λέιντεν και στη Φλωρεντία. Το 1926 έγινε καθηγητής θεωρητικής φυσικής στο πανεπιστήμιο της Ρώμης. Την εποχή αυτή δημοσίευσε τη στατιστική θεωρία συστημάτων που περιλαμβάνουν πολλά πανομοιότυπα σωματίδια, τη λεγόμενη «στατιστική Φέρμι». Το 1934 ανακοίνωσε τα πορίσματα των ερευνών του γύρω από την ακτινοβολία β και τη μεταστοιχείωση μέσω της απορρόφησης βραδέων νετρονίων. Για την τελευταία του αυτή εργασία τού απονεμήθηκε το 1938 το Νόμπελ Φυσικής.
Όταν το 1938 έφυγε από την Ιταλία για να παραλάβει το βραβείο Νόμπελ, αρνήθηκε να επιστρέψει, εξαιτίας της αντίθεσής του με το καθεστώς του Μουσολίνι. Εγκαταστάθηκε στις ΗΠΑ και πήρε την αμερικανική υπηκοότητα. Εκεί δίδαξε στα πανεπιστήμια του Κολοράντο και του Σικάγου ως το θάνατό του.
Κατά τη διάρκεια του β’ παγκόσμιου πολέμου πέτυχε να προκαλέσει την πρώτη αυτοσυντήρητη αλυσιδωτή πυρηνική αντίδραση στα εργαστήρια του πανεπιστημίου του Σικάγου, όπου εργαζόταν ως επικεφαλής ομάδας ερευνητών. Ανακάλυψε ότι, επιβραδύνοντας τα νετρόνια μέσα από παραφίνη, μπορούσε να αυξήσει την αποτελεσματικότητά τους, ένα εύρημα που επέτρεπε την απελευθέρωση πυρηνικής ενέργειας σε έναν αντιδραστήρα.
Επίσης εργάστηκε για την επιτυχία της πρώτης πυρηνικής έκρηξης στο Λος Άλαμος των ΗΠΑ. Ο ίδιος αντιτάχθηκε έντονα στην κατασκευή της βόμβας υδρογόνου, την οποία θεωρούσε «όπλο γενοκτονίας». Το 1950 εκλέχτηκε μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας του Λονδίνου. Το 1955, ένα χρόνο μετά το θάνατό του, το εκατοστό κατά σειρά ατομικού αριθμού στοιχείο ονομάστηκε προς τιμή του φέρμιο. Προς τιμή του, επίσης, καθιερώθηκε το βραβείο «Ενρίκο Φέρμι» που απονέμεται κάθε χρόνο σε επιστήμονες οι οποίοι συμβάλλουν στην ανάπτυξη, στη χρήση και στον έλεγχο της ατομικής ενέργειας.
Φλέμιγκ, σερ Αλεξάντερ (1881-1955). Βρετανός μικροβιολόγος και ερευνητής που έγινε παγκόσμια γνωστός για την ανακάλυψη της πενικιλίνης. Γεννήθηκε στο Άιρ της Σκοτίας και μετά από μια σύντομη στρατιωτική καριέρα, ξεκίνησε σπουδές της ιατρικής το 1901 στην ιατρική σχολή του νοσοκομείου St Mary του πανεπιστημίου του Λονδίνου. Παρέμεινε εκεί σε όλη τη διάρκεια της καριέρας του καταλήγοντας διευθυντής του Ινστιτούτου Παθολογίας και Έρευνας.
Το 1906 άρχισε να μελετά μικροβιολογία και ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τις μολύνσεις πολεμικών τραυμάτων. Τυχαία ανακάλυψε τη λυσοζύμη, ένζυμο που περιέχεται στο σάλιο, τα δάκρυα και άλλα υγρά του σώματος. Το 1924 έγινε καθηγητής της Ιατρικής σχολής (μικροβιολόγος). Το 1928 ο Φλέμιγκ παρατήρησε ότι σε ένα σκεύος καλλιέργειας μικροβίων με σταφυλόκοκκο είχε αναπτυχθεί μούχλα, γνωστή πηγή μόλυνσης. Στην ανακοίνωση, στην οποία περιέγραφε το φαινόμενο που είχε παρατηρήσει, ανέφερε την κλινική σημασία της ουσίας, αλλά θεώρησε τον εαυτό του ανίκανο να συνεχίσει την έρευνα αυτή λόγω έλλειψης πείρας στη χημεία, που δεν του επέτρεπε να απομονώσει την πενικιλίνη. Έτσι, η μελέτη της πενικιλίνης εγκαταλείφθηκε για ένα διάστημα, ώσπου, κατά το β΄ παγκόσμιο πόλεμο, την ανέλαβε ερευνητική ομάδα του πανεπιστημίου της Οξφόρδης, υπό την επίβλεψη του παθολόγου Χάουαρντ Φλόρι και του χημικού Ερνστ Τσέιν. Η ομάδα αυτή κατάφερε να απομονώσει την πενικιλίνη και να αποδείξει την αποτελεσματικότητά της στην καταπολέμηση πολλών βακτηριδιακών ασθενειών. Η βιομηχανική παραγωγή του φαρμάκου άρχισε στις ΗΠΑ λίγο αργότερα, κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ο Φλέμιγκ έγινε μέλος της Βασιλικής Εταιρείας της Αγγλίας και πήρε τον τίτλο του ιππότη. Το 1945 τιμήθηκε με το βραβείο Νομπέλ Ιατρικής και Φυσιολογίας μαζί με το Χάουαρντ Φλόρι και τον καθηγητή Ερνστ Τσέιν.
Φιμπονάτσι, Λεονάρντο (1170-1240). Ψευδώνυμο του Ιταλού μαθηματικού Λεονάρντο ντι Πίζα, που ήταν γιος της οικογένειας Μπονάτσι (ιταλ. «φίλιο Μπονάτσι» και παραφρασμένο Φιμπονάτσι). Σε νεαρή ηλικία ακολούθησε το διπλωμάτη πατέρα του στη Βόρεια Αφρική, όπου και ήρθε σε επαφή με τα μαθηματικά και τη σκέψη των Αράβων. Ταξίδεψε σε πολλές χώρες, παρακολουθώντας καθημερινές εμπορικές συναλλαγές, όπου και συνειδητοποίησε το τεράστιο πλεονέκτημα που είχε το δεκαδικό θεσιακό σύστημα που χρησιμοποιούσαν οι Άραβες έμποροι έναντι του δύσχρηστου ρωμαϊκού.
Όταν επέστρεψε στην Πίζα γύρω στο 1200, έγραψε πολύ σημαντικές εργασίες πάνω σε αρχαιοελληνικά μαθηματικά κείμενα, αλλά και με δικές του πρωτότυπες ιδέες. Χειρόγραφά του στο «Βιβλίο του Άβακα» (1202), την «Πρακτική Γεωμετρία» (1220), το «Flos» (1225) και το «Βιβλίο των Τετραγώνων» (1225) σώζονται μέχρι σήμερα. Το «βιβλίο του Άβακα» (Liber Abaci) εισήγαγε στην Ευρώπη τα ινδικά ψηφία (έμειναν γνωστά ως αραβικά) και το δεκαδικό σύστημα που χρησιμοποιείται ακόμη. Το ενδιαφέρον των Ευρωπαίων υπήρξε θεαματικό, καθώς δεκάδες χειρόγραφα του πρώτου μέρους του βιβλίου κυκλοφόρησαν ταχύτατα για την εποχή. Στο δεύτερο μέρος αναφέρονται προβλήματα που αφορούν εμπορικές συναλλαγές, όπως τιμές προϊόντων, υπολογισμός κέρδους από τις πωλήσεις, μετατροπή ενός νομίσματος σε νόμισμα άλλου κράτους και πολλά προβλήματα που είχαν τις ρίζες τους στην Κίνα. Στο τρίτο μέρος παρατίθεται το πρόβλημα των κουνελιών, με το οποίο έγινε διάσημος, καθώς και η ακολουθία που φέρει το όνομά του (βλ. και λ. Φιμπονάτσι, ακολουθία του). Επίσης, περιέχονται προβλήματα με τους τέλειους αριθμούς, το κινέζικο θεώρημα του υπολοίπου και αθροίσματα αριθμητικών και γεωμετρικών προόδων. Στο τέταρτο μέρος ασχολείται με τους ασύμμετρους αριθμούς, δίνοντας ρητές προσεγγίσεις και γεωμετρικές κατασκευές. Την «Πρακτική Γεωμετρία» αφιέρωσε στο θαυμαστή του Δομήνικο Ισπανό, ανώτατο αξιωματούχο του τότε αυτοκράτορα Φρειδερίκου Β’. Στα οκτώ κεφάλαια του βιβλίου αυτού ο Φιμπονάτσι αναφέρει γεωμετρικά προβλήματα και θεωρήματα βασισμένα στα «Στοιχεία» και το «Περί Αναλογιών» του Ευκλείδη. Υπολογίζει την πλευρά του κανονικού δεκαγώνου και πενταγώνου και χρησιμοποιεί την ομοιότητα τριγώνων για να υπολογίσει το ύψος πολύ ψηλών κτιρίων. Στο «Flos» ασχολείται με την εξίσωση τρίτου βαθμού 10x + 2x2 + x3 = 20, όπου δίνει (στο εξηκονταδικό σύστημα) προσεγγιστική λύση με εννέα σωστά δεκαδικά ψηφία, αξιοσημείωτη προσέγγιση για την εποχή του. Στο «Βιβλίο των Τετραγώνων» ασχολείται με τη θεωρία αριθμών και μεθόδους εύρεσης πυθαγόρειων τριάδων. Παρουσιάζει πολλές αξιόλογες προτάσεις της θεωρίας αριθμών, η αξία των οποίων, όμως, δεν αναγνωρίστηκε παρά τρεις αιώνες αργότερα, όταν παρόμοια συμπεράσματα παρουσίασε ο Φραγκίσκος Μαυρόλυκος. Το βιβλίο αυτό θεωρείται σήμερα η σημαντικότερη συμβολή στην ανάπτυξη της θεωρίας των αριθμών από την εποχή του Διόφαντου τον 3ο αιώνα μέχρι τον Πιερ ντε Φερμά το 17ο αιώνα.
Χίλμπερτ, Ντάβιτ (1862-1943). Γερμανός μαθηματικός, ένας από τους επιφανέστερους και πλέον προικισμένους του 20ού αιώνα, καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Κένιγκσμπεργκ. Πρώτο έργο του η «Θεωρία των Αμεταβλήτων» το 1888, όπου και απέδειξε το γνωστό Βασικό Θεώρημα που φέρει το όνομά του. Ανακάλυψε ένα νέο τρόπο προσέγγισης του θεωρήματος του Γκόρνταν για τις δυϊκές μορφές, που μπορούσε να γενικευθεί για οποιονδήποτε αριθμό μεταβλητών. Ο ίδιος ο Γκόρνταν αμφισβήτησε τον τρόπο σκέψης του Χίλμπερτ και ζήτησε από τον Κλάιν να μη δημοσιεύσει την απόδειξή του στο διάσημο τότε περιοδικό «Μαθεμάτισεν Ανάλεν». Ο Κλάιν, όμως, ζήτησε και πήρε πιο λεπτομερείς εξηγήσεις, αναγνώρισε την τεράστια σημασία του έργου του Χίλμπερτ και, τέλος, δημοσίευσε την εργασία του αυτούσια, δηλώνοντας «πιστεύω ότι είναι η σημαντικότερη δημοσίευση που έχει κάνει ποτέ το περιοδικό μας πάνω στη γενική άλγεβρα». Το 1893 ο Χίλμπερτ άρχισε να γράφει το έργο του «Zahlbericht» πάνω στην αλγεβρική θεωρία αριθμών, συνθέτοντας με ευρηματικό τρόπο το έργο των Κούμερ, Κρόνεκερ και Ντέντεκιντ μαζί με δικές του πρωτότυπες ιδέες. Το έργο του πάνω στη γεωμετρία άσκησε τόση επιρροή τα επόμενα χρόνια, που κανένα άλλο δεν το είχε κάνει από την εποχή του Ευκλείδη. Μελέτησε συστηματικά την αξιωματική θεμελίωση της ευκλείδειας γεωμετρίας και πρότεινε άλλα 21 αξιώματα, αναλύοντας τη σημασία τους στο βιβλίο «Θεμέλια της Γεωμετρίας», το οποίο δημοσιεύτηκε το 1899 και επηρέασε τη σκέψη των μαθηματικών τον επόμενο αιώνα. Τα περίφημα «23 προβλήματα του Χίλμπερτ» που έθεσε στο δεύτερο παγκόσμιο συνέδριο των μαθηματικών στο Παρίσι, πολλά από τα οποία μένουν και σήμερα άλυτα, προξένησαν το παγκόσμιο ενδιαφέρον και έστρεψαν τους μαθηματικούς στην έρευνα. Όπως είπε στην ομιλία του: «Μόνο αν υπάρχει ενδιαφέρον για άλυτα προβλήματα, τα μαθηματικά παραμένουν εν ζωή. Η λύση υπάρχει, αρκεί να την ανακαλύψουμε». Το έργο του πάνω στις ολοκληρωτικές εξισώσεις, την κινητική θεωρία των αερίων και τη θεωρία των ακτινοβολιών οδήγησε στη ραγδαία εξέλιξη της συναρτησιακής ανάλυσης και της μαθηματικής φυσικής.
Κοπέρνικος, Νικόλαος (1473-1543). Πολωνός αστρονόμος και κληρικός. Γεννήθηκε στην πόλη Τορν. Ο πατέρας του ήταν Βοημός, αλλά παντρεύτηκε την αδερφή του επισκόπου Βαρμίας και έγινε δημοτικός σύμβουλος της πόλης. Ο Κοπέρνικος σπούδασε στο πανεπιστήμιο της Πάδοβας στην Ιταλία και μετά το θάνατο του πατέρα του, το 1483, τον υιοθέτησε ο θείος του επίσκοπος που τον πήρε πίσω στο Τορν για να σπουδάσει λατινικά και αρχαία ελληνικά. Το 1491 γράφτηκε στο πανεπιστήμιο της Κρακοβίας, όπου σπούδασε ιατρική, ζωγραφική, φιλοσοφία και μαθηματικά, καθώς και αστρονομία, την οποία δίδασκε εκεί ο γνωστός στην εποχή του Άλμπερτ Μπρουντζέβσκι. Όταν πήρε το πτυχίο της ιατρικής, επέστρεψε στο Τορν με την πρόθεση να γίνει κληρικός. Στη συνέχεια όμως άλλαξε γνώμη και γοητευμένος από την ιταλική αναγέννηση επέστρεψε το 1496 στην Πάδοβα, όπου εξακολούθησε τις ιατρικές και φιλοσοφικές σπουδές του. Από την Πάδοβα πήγαινε συχνά στην Μπολόνια, όπου παρακολουθούσε μαθήματα αστρονομίας κοντά στον Ντομένικο Μαρία Νοβάρα, που τον βοηθούσε στις έρευνές του. Το 1497 διορίστηκε κανονικός αντιπρόσωπος του μητροπολιτικού ναού του Φράουενμπουργκ, αλλά συνέχισε τις σπουδές του ως το 1506, οπότε πήρε το πτυχίο της νομικής από το πανεπιστήμιο της Φεράρας. Τότε έκρινε ότι είχε τελειώσει τις σπουδές του και γύρισε στην Πολωνία.
Ωστόσο δεν είχε ακόμη συγκεντρώσει όλη του την προσοχή στην αστρονομία. Για αρκετό διάστημα ασχολήθηκε με την ιατρική ως προσωπικός γιατρός του επισκόπου θείου του. Όταν αποφάσισε να ασχοληθεί σοβαρά με την αστρονομία ήταν 36 χρονών. Στην πορεία των ερευνών του προσελκύστηκε από την ηλιοκεντρική θεωρία του Αρίσταρχου του Σάμιου, που είχε διατυπωθεί είκοσι περίπου αιώνες πριν από αυτόν. Στο πρώτο του σύγγραμμα, το «Commentariolus» (Σύνοψη), συγκέντρωσε τα επιχειρήματα υπέρ του ηλιοκεντρικού συστήματος. Απέρριπτε την ως τότε ακλόνητη άποψη ότι η Γη ήταν το κέντρο του σύμπαντος και γύρω της περιφέρονταν όλα τα ουράνια σώματα.
Κατά τον Κοπέρνικο, ο ήλιος αποτελούσε το κέντρο του σύμπαντος. Βρισκόταν ακίνητος και γύρω του περιστρέφονταν σε κυκλικές τροχιές οι πλανήτες, δηλαδή ο Ερμής, η Αφροδίτη, η Γη, ο Άρης, ο Δίας και ο Κρόνος. Η Σελήνη περιστρέφεται γύρω από τη Γη και η Γη γύρω από τον εαυτό της. Τα άστρα μένουν ακίνητα σε μια εξωτερική σφαίρα του σύμπαντος. Οι τροχιές όλων των ουράνιων σωμάτων βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο.
Ο Κοπέρνικος διατήρησε τις προκαταλήψεις των αρχαίων, σύμφωνα με τις οποίες ο κύκλος είναι η τελειότερη μορφή καμπύλης. Αυτός ήταν και ο λόγος που δέχτηκε ως κυκλικές τις τροχιές των πλανητών, εφόσον τα ουράνια σώματα και η κίνησή τους έπρεπε να είναι τέλεια.
Το 1530, σε ηλικία 57 χρονών, ο Κοπέρνικος αφιέρωσε στον πάπα Παύλο Γ’ ένα βιβλίο του, πληρέστερο από το «Commentariolus», το «De Revolutionibus Orbium Coelestium» (Το Βιβλίο των Περιστροφών), και του το έστειλε μαζί με ένα γράμμα. Απάντηση πήρε από τον καρδινάλιο της Κάπουας που τον παρακινούσε να δημοσιεύσει το βιβλίο του. Ωστόσο το βιβλίο έμεινε αδημοσίευτο για δέκα χρόνια, γιατί ο Κοπέρνικος φοβόταν μήπως χαρακτηριστεί ως αιρετικός από την καθολική Εκκλησία. Το 1540, ο Ρέτικος, ένας καθηγητής μαθηματικών, τον έπεισε να εκδώσει μια περίληψη της κοσμολογίας του που τη σύνταξε ο ίδιος, με τον τίτλο Narratio Prima. Το βιβλίο συνάντησε ευμενή υποδοχή στους ακαδημαϊκούς κύκλους και τελικά ο Κοπέρνικος πείστηκε να εκδώσει το βιβλίο του. Το «De Revolutionibus» εκδόθηκε τελικά λίγο πριν από το θάνατο του συγγραφέα του, το Μάιο του 1543. Λίγες ώρες πριν πεθάνει, του παρουσίασαν ένα αντίγραφο, αλλά δεν ήταν σε θέση να το διαβάσει. Κατά κάποιο τρόπο αυτό ήταν ευτύχημα, γιατί το είχε προλογίσει ένας θεολόγος, ο Οσιάντερ, κατά παράκληση των εκδοτών, για να δώσουν μεγαλύτερο κύρος στην έκδοση. Ο πρόλογος, ανάμεσα στα άλλα έγραφε: «Η θεωρία που παρουσιάζεται σε αυτό το βιβλίο δεν πρέπει να παρθεί στα σοβαρά... Πραγματικά, η εργασία αυτή περιέχει πολλές ανοησίες...».
Ο Κοπέρνικος ήταν ο πρώτος μιας σειράς αστρονόμων και επιστημόνων που ολοκλήρωσαν σε γενικές γραμμές τις σύγχρονες αντιλήψεις για το σύμπαν ανατρέποντας τη γεωκεντρική αντίληψη που κυριαρχούσε από την αυγή του ανθρώπινου πολιτισμού. Οι επόμενοι της σειράς αυτής ήταν ο Γαλιλαίος, ο Κέπλερ, ο Ντεκάρτ και ο Νεύτωνας, με τον οποίο ολοκληρώνεται σχεδόν η εικόνα του κόσμου από τη σκοπιά της κλασικής φυσικής.
Ο Κοπέρνικος δεν υπήρξε κληρικός παρά μόνο τυπικά και χρησιμοποίησε το αξίωμά του ως μέσο για να διευκολύνει τις μελέτες του. Υπήρξε λάτρης της αρχαιότητας, τόσο της ελληνικής όσο και της ρωμαϊκής, και εκδήλωσε «εν σπέρματι» το πνεύμα του Διαφωτισμού που έμελλε να ακολουθήσει.
Άντερσον, Καρλ Ντέιβιντ (1905-1991). Αμερικανός νομπελίστας φυσικός. Γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη. Τελείωσε τις σπουδές του στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνιας, στο οποίο και δίδαξε ως καθηγητής της Φυσικής από το 1939. Ήταν συνεργάτης του Ρόμπερτ Μίλικαν και ασχολήθηκε με την έρευνα της φύσης και της προέλευσης των κοσμικών ακτίνων. Η ανακάλυψη του ποζιτρονίου (θετικό ηλεκτρόνιο) το 1932, τον έκανε διάσημο παρά το ότι ανεξάρτητα από αυτόν και σχεδόν στον ίδιο χρόνο και άλλοι επιστήμονες, όπως οι Πάτρικ Μόιναρτ και Στιούαρτ Μπλάκετ, ασχολήθηκαν με το ίδιο θέμα. Ο Άντερσον παρατήρησε ότι, όταν έστελνε μια ακτίνα γ με επαρκή ενέργεια μέσα από ένα λεπτό στρώμα οποιουδήποτε υλικού, εκπέμπονταν δυο σωμάτια: το ένα ήταν κανονικό ηλεκτρόνιο με αρνητικό φορτίο, το άλλο της ίδιας μάζας με το πρώτο αλλά αντίθετου φορτίου. Αυτό το ονόμασε θετικό ηλεκτρόνιο ή ποζιτρόνιο και επιβεβαίωσε τις προβλέψεις του θεωρητικού φυσικού Ντιράκ για την ύπαρξή του. Για τις έρευνές του ο Άντερσον τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής το 1936, μαζί με το Φραντς Ες. Ως συνεργάτης του Νεντερμέγιερ, το 1937, ανακάλυψε το μεσόνιο U στις κοσμικές ακτίνες, το οποίο είχε προβλεφθεί θεωρητικά το 1935 από τον Ιάπωνα φυσικό Γιουκάβα.

1 comment: